فراگیری شبکه در نرون های ساده
اتصال بین نرون ها منتج به ایجاد شبکه‌هایی می‌شود لیکن برای انجام هر کار مفید باید بتوان به طریقی آن را آموزش داد . در آموزش نرون ، اصل بر این است که به نرون اجازه دهیم از اشتباهات خود بیاموزد . اگر جواب همراه با خطا باشد می‌خواهیم احتمال خطا را در آینده کم کنیم و اگر جواب صحیح باشد وضع را تغییر نمی‌دهیم . برای فراگیری شبکه باید زمانی که مایلیم نرون فعال باشد ضرایب وزنی را افزایش داده و آنگاه‌که مایلیم نرون غیرفعال باشد ضرایب را کاهش دهیم . این قاعده فراگیری است که شکل دیگری از قاعده‌ای می‌باشد که در سال ۱۹۴۷ توسط دونالدهب ارائه‌شده است . در این عمل نتایج موردنظر را از قبل می‌دانیم و بنابراین مشاهده می‌کنیم که به کدام سمت باید ضرایب وزنی را تغییر دهیم . زیرا این فراگیری از طریق در دست داشتن نتایج مطلوب راهنمایی می‌گردد به این نوع آموزش فراگیری با سرپرست یا معلم می‌گویند .

شیوه یادگیری به شرح ذیل می‌باشد:
ضرایب وزنی و مقادیر آستانه را به‌طور تصادفی تعیین می‌نماییم
یک ورودی را به‌دلخواه ارائه می‌نماییم
مقدار خروجی را با توجه به مقایسه مجموع وزنی ورودی‌ها و مقدار آستانه محاسبه می‌نمایم .
ضرایب وزنی را برای تقویت تصمیمات درست و تضعیف تصمیمات نادرست تغییر می‌دهیم به‌عبارت‌دیگر خطا را کاهش می‌دهیم .
ورودی بعدی را به مدل ارائه می‌نماییم .

قاعده فراگیری
قاعده فراگیری پرسپترون چندلایه را قاعده کلی دلتا یا قاعده پس از انتشار خطا می‌نامند . وقتی به شبکه آموزش ندیده‌ای الگویی را عرضه می‌کنیم ، خروجی‌های تصادفی تولید می‌کند . ابتدا باید تابع خطایی را مشخص کنیم که تفاوت خروجی واقعی و خروجی مطلوب را نشان دهد . زیرا خروجی مطلوب را نمی‌دانیم ، این نوع فراگیری را فراگیری با سرپرست می‌نامیم . برای موفق شدن در آموزش شبکه باید خروجی آن را به‌تدریج به خروجی مطلوب نزدیک کنیم به‌عبارت‌دیگر باید ضرایب وزنی خطوط ارتباطی واحدها با بهره گرفتن از قاعده کلی دلتا میزان شود . قاعده دلتا مقدار تابع خطا را محاسبه کرده و آن را به عقب از یک‌لایه به لایه پیشین آن انتشار می‌دهد ، عبارت پس از انتشار به‌این‌علت نام‌گذاری شده است .
ضرایب وزنی هر واحد جداگانه تنظیم می‌شود و بدین‌صورت میزان خطا کاهش می‌یابد این عمل در مورد لایه میانی چندان روشن نیست . این گمان می‌رود که ضرایب وزنی واحدهای پنهان که به واحدهای مرتبط آن‌ها ، خروجی تقریباً صحیحی دارند تغییر یابد . درواقع ریاضیات نشان می‌دهد که ضرایب واحدها باید به‌تناسب میزان خطای واحدهای که به آن متصل‌اند تغییر کند .بنابراین می‌توان با انتشار خطابه عقب ، ضرایب وزنی خطوط ارتباطی تمام لایه‌ها را به‌درستی تنظیم کرد . به‌این‌ترتیب تابع خطا کاهش و شبکه آموزش می‌یابد (صادقی ، ۱۳۹۰)

پیش‌بینی با بهره گرفتن از شبکه عصبی
شبکه‌ها عصبی دارای مدل‌ها و الگوریتم‌های یادگیری مختلفی می‌باشند که یکی از پرکاربردترین آن‌ها شبکه‌های عصبی چندلایه پیش‌خور و الگوریتم یادگیری پس از انتشار خطا می‌باشد که به همین دلیل کارایی این مدل در پیش‌بینی و شناسایی الگو در این بخش این مدل به همراه الگوریتم یادگیری آن توضیح داده می‌شود .

شبکه عصبی چندلایه پیش‌خور و الگوریتم یادگیری پس از انتشار خطا
معماری این شبکه عصبی دارای سه جزء متفاوت به شرح زیر می‌باشد:
لایه ورودی: لایه‌ای که در آن الگوهای ورودی بکار می‌رود .
لایه خروجی: لایه‌ای که از آن پاسخ خروجی دریافت می‌شود .
لایه پنهان: این نوع شبکه حداقل دارای یک‌لایه پنهان می‌باشد که خروجی‌های آن کاملاً قابل رویت نیست .
در شکل شماره ۲-۸ ساختار این نوع شبکه نمایش داده‌شده است . دایره‌ها نشانگر نرون ها و جهت‌نماها نشانگر مسیرهای ارتباطی بین آن‌ها است . همچنین هر جهت‌نما به همراه وزن‌ها سیناپسی می‌باشد .
شکل شماره ۲- ۸: شبکه عصبی چندلایه پیش‌خور( اس وی کارتالوپس، منطق فازی و شبکه‌های عصبی ، صفحه ۸۶٫)
هر نرون خروجی‌هایش را بر مبنای میزان تحرک ورودی دریافت شده محاسبه می کند . برای یک الگوی ورودی شبکه یک خروجی (یا مجموعه‌ای از مجموعه‌ها) ایجاد می‌کند . سپس این شبکه بر اساس الگوریتم یادگیری خود این خروجی با مقدار مطلوب آن شبکه مقایسه می‌شود . برای مسائل طبقه‌بندی مقدار مطلوب صفر و یک می‌باشد درحالی‌که برای مسائل پیش‌بینی این مقدار پیوسته است . وزن‌های شبکه برای صحیح شدن یا کاهش خطا اصلاح می‌شوند و الگوی بعدی نمایان می‌شود . اصلاح وزن‌ها به‌طور مداوم در این روال تا زمانی که کل خطاها از سطح تلورانس از پیش تعیین‌شده کمتر شود ادامه می‌یابد . این الگوریتم به یادگیری پس از انتشار خطا معروف است . (کارتالوپس و ورباس ۱۹۷۴، لی چن ۱۹۸۵، پارکز ۱۹۸۵) . دلیل این‌که تأثیر این به‌روزرسانی ورودی‌ها به‌صورت تدریجی مجذور میانگین خطا را به حداقل می‌رساند این است که تمامی الگوهای ورودی ، متکی بر این حقیقت‌اند که الگوریتم یادگیری پس از انتشار خطا گرادیان نزولی در تابع دارد .الگوریتم پس از انتشار توسط “پال ورباس” در سال ۱۹۷۴ ارائه شد و بعدها توسط رامل هارت به‌طور مستقل کشف گردید . این الگوریتم از زمان پیدایش به‌طور گسترده یک الگوریتم آموزش در شبکه‌های عصبی پیش‌خور مورداستفاده قرارگرفته است . الگوریتم پس از انتشار خطابه شبکه عصبی چندلایه پنهان اعمال‌شده است. بر اساس این الگوریتم ، شبکه، برنامه و طرح ارتباطی توزیع یافته بین لایه‌های خروجی و ورودی را یاد می‌گیرد . آنچه این مدل را از مدل‌های دیگر مجزا می‌سازد فرآیندی است که به‌وسیله آن وزن‌ها در طول فاز آموزش شبکه محاسبه می‌شود عموماً مشکل در شبکه چندلایه محاسبه مؤثر وزن‌ها در لایه‌های پنهانی است به‌طوری‌که خطای خروجی به حداقل برسد . هرقدر تعداد لایه‌های پنهان بیشتر باشد مشکلات بیشتر خواهد بود زیرا برای تنظیم وزن‌ها باید خطا را محاسبه نماییم . در لایه خروجی این خطا به‌آسانی قابل‌محاسبه است و آن‌هم از تفاوت بین خروجی‌های واقعی و خروجی‌های مطلوب تعیین می‌شود اما در لایه پنهانی مشاهده مستقیم خطا غیرممکن است درنتیجه تکنیک‌های دیگر برای محاسبه خطا در لایه‌های پنهانی لازم است تا خروجی را به حداقل برساند که هدف نهایی همان می‌باشد.
الگوریتم آموزش پس از انتشار یک ابزار ریاضی است که در آن ، اجرای معادلات آموزش بر اساس فرآیندهای تکراری است و بنابراین به سهولت بر روی رایانه‌ها قابل‌اجرا است . در طول فاز آموزش شبکه ، یک جفت از الگوهای(T,K) به شبکه ارائه خواهد شد که در اینجا K یک الگوی ورودی و T یک خروجی مطلوب است و الگوی X در نرون هر لایه ، یک خروجی ایجاد می‌کند و نهایتاً در لایه خروجی ، خروجی واقعی O را تولید می کند و در لایه خروجی ، تفاوت بین خروجی مطلوب و واقعی ، یک سیگنال خطا را به وجود می‌آورد . این سیگنال خطا وابسته به وزن‌های نرون های هر لایه است . این خطابه کمترین حد خود می‌رسد و در طول این فرایند، مقادیر جدیدی برای وزن‌ها ایجاد می‌شود . سرعت و دقت فرایند آموزش(فرایند تنظیم نمودن وزن‌ها) وابسته به یک عامل است که ضریب یادگیری نامیده می‌شود(بختیاری،ماری، ۱۳۸۵)
قبل از شروع فرایند آموزش پس از انتشار به موارد ذیل نیاز است:
گروهی از الگوهای آموزشی ، ورودی‌ها و خروجی‌های مطلوب
مقداری برای ضریب یادگیری
معیاری که به‌وسیله آن آموزش پایان داده شود
روشی برای تنظیم وزن‌ها
تابع غیرخطی (معمولاً سیگموید)
مقادیر اولیه وزن‌ها (مقادیر تصادفی کوچک)

منطق فازی
در بسیاری از شرایط، داده‌های دقیق برای الگوسازی مسائل زندگی واقعی کافی نیستند؛ زیرا قضاوت‌های انسان و ترجیحات او در بسیاری از شرایط مبهم است و نمی‌توان آن‌ها را با اعداد دقیق تخمین زد. برای حل این مشکل نظریه‌ی فازی برای اولین بار توسط لطفی زاده، مطرح شد که برای تصمیم‌گیری در مورد داده‌های غیرقطعی و غیردقیق مناسب بود. چراکه روش‌های علم مدیریت کلاسیک برگرفته از ریاضیات دو ارزشی و چند ارزشی بودند که خواهان داده‌های کمی و دقیق هستند . (آذر و فرجی، ۱۳۸۷)
به‌طور خلاصه در منطق‌های قطعی از قبیل باینری ارزش متغیرها به‌صورت درست یا غلط ، سیاه‌وسفید و صفر و یک می‌باشد ، تعمیم منطق باینری را می‌توان به‌صورت منطق چند مقداره معرفی نمود که متغیرها مقادیر متعددی را اختیار می‌کنند و به‌بیان‌دیگر ،منطق نسبی به‌صورت جملات نامعین تعریف می‌شوند . حال منطق تعمیم‌یافته‌ای را تصور کنید که نه فقط شامل مقادیر قطعی (۰ ، ۱) باشد ، بلکه مقادیر ممکن بین صفر و یک را نیز شامل شود . بعلاوه در این منطق ، در بازه واقعی در مجموعه (۰ ، ۱) ، برای هر ورودی یک مقدار درجه فازی تعریف می‌شود و می‌توان گفت که مقدار هر ورودی ، فازی است .همچنین به منطقی که از مقادیر ورودی فازی ، خروجی‌های قطعی را استنتاج کند منطق فازی می‌گویند

تابع عضویت
برای هر متغیر ، رابطه‌ای برای بیان صحت آن متغیر تعریف می‌شود . به‌عنوان‌مثال ، مفهوم “کوچک” را می‌توان به‌صورت یک توزیع نزدیک به یک متغیرx تعریف نمود و مابعد هر مقدار در محدود این توزیع ، دربرگیرنده مفهوم “کوچک” است . اگرچه همراه با درجه‌های مختلفی از صحت و اعتماد باشد .ازنظر تئوریک ، یک مجموع فازی F از یک مجموعه مرجع{X={x به‌صورت یک نگاشت تعریف می‌شود که در این نگاشت ، به ازای هر X یک عدد در محدوده[۰,a] تخصیص داده می‌شود و بیانگر مقداری است که اختصاص داشتن x را به مجموعه F نشان می‌دهد . بنابراین اگر x تعداد وسایل نقلیه در یک ردیف از وسایل باشد و از طرف دیگر بخواهیم مفهوم “کوچک” را به‌صورت یک مقدار اختصاصی از متغیر فازی “ردیف وسایل نقلیه” تخصیص دهیم ، آنگاه هر x (با مجموعه مقادیری در محدوده صفرتا بی‌نهایت) با مقدار عضویت مشخص می‌شود . این مقدار نشان‌دهنده حدی است که متغیر x را می‌توان ” کوچک” در نظر گرفت . مجموعه را یک تابع عضویت می‌نامند.
درصورتی‌که تابع عضویت نرمال باشد (به‌عبارت‌دیگر a=1) آنگاه تابع عضویت به شکل خواهد بود و در این حالت منطق فازی را نرمال می‌گویند .از این به بعد ، فقط منطق فازی نرمال ، مدنظر خواهد بود . در بدترین حالت که توزیع با دامنه ” صفر” باشد ، تابع عضویت به یک تابع عضویت یکتا(منحصر فرد) خلاصه می‌شود . به‌عبارت‌دیگر ، منطق فازی تبدیل به منطق قطعی خواهد شد . اگر یکتا بودن به‌صورت در حال ممکن باشد ، منطق باینری را خواهیم داشت .

مدل های مربوط به دسترسی عمدتاً شکل های تکامل یافته و اصلاح شده مدل جاذبه می باشند که توسط محققین مختلف همچون اشنایدرو سیمونز در سال ۱۹۷۱ توسعه و تکامل یافته اند. (صابری فر، ۱۳۷۸، ص ۸۲) در مجموع، در نظریه های دسترسی متغیرهایی نظیر فاصله و هزینه کل اهمیت داشته و کمتر به تقابل فضایی در الگوهای توزیع پرداخته شده است بطور کلی هر یک از نظریه های ارائه شده روی فاکتور و عامل بخصوصی تأکید داشته و گاهاً در زمینه مکانیابی تسهیلات و خدمات خاصی کاربرد دارند. بعلاوه قادر به ترکیب کلیه پارامترهای مؤثر در مکانیابی تسهیل خاص نیستند. (صابری فر، ۱۳۷۸، ص ۸۳)
۲-۱۰-۲- مدل مکانیابی تخصیص
بحث در مورد مدل مکانیابی تخصیص، اندیشۀ تازه ای نیست. بطور کلی تحقیق و بررسی تئوریک در مورد این مفهوم در طول دهۀ ۱۹۶۰ و دهۀ ۱۹۷۰ در ارتباط با پیشرفت علوم کامپیوتری صورت گرفته است. در سیستم های اطلاعات جغرافیایی، بالاخص در نرم افزار Arc GIS شش مدل مکانیابی ـ تخصیص وجود دارد. هر کدام از این شش مدل در زمینه های خاصی از مسائل کاربرد داشته و طراحی شده اند. از این مدل برای اختصاص مکان جهت مراکز خدماتی استفاده می شود. تخصیص برنامه در محیط شبکه است که تحلیل های اختصاص منابع را انجام می دهد. این پروسه نزدیکترین مرکز (حداقل هزینه سفر) را برای هر اتصال در شبکه پیدا می کند. مثلاً می توان جهت یافتن نزدیکترین مدرسه به هر دانش آموز و… این مدل (تخصیص) را به کار برد. تخصیص، این امکان را فراهم می سازد که مدلی برای چگونگی توزیعمیان مراکز مختلف (مثل خیابان ـ خطوط آب و برق و…) به وجود آورد. هر مرکز دارای ظرفیتی برای منبعی خاص می باشد. مثلاً یک مدرسه برای تعداد مشخصی از دانش آموزان ظرفیت دارد. منابع در امتداد عوارض و بر حسب ظرفیت و ملاک های مختلفی مانند فاصله و زمان از هر مرکز و ظرفیت کل آنها نسبت به هر مرکز تخصیص داده می شوند. فرض مدل بر این اساس است که منطقه پیرامون یک مرکز به صورت شبکه ای از عوارض خطی می باشد، این عوارض خطی موقعیت مسیرهای حمل و نقل را شناسایی کرده و مشخص می سازند که این موقعیت ها چگونه به همدیگر مرتبط می شوند و این موقعیت را منعکس می سازند که حمل و نقل منابع بر روی مسیرهای از پیش تعریف شده صورت می گیرد. تخصیص منابع تا زمان رسیدن به حداکثر مقاومت ادامه می یابد. برای مثال به منظور یافتن خیابان هایی که در فاصله زمانی ۵ دقیقه از یک ایستگاه خدماتی می باشند، بایستی مقدار حداکثر مقاومت به حرکت را، ۵ دقیقه برای شبکه تعریف کرد. (سایت مدل ها http://www.gisdevelopment.ne) مدل های مکانیابی ـ تخصیص برای یافتن موقعیت بهینه مراکز خدماتی که برای تمام کاربران به بهترین وجه قابل دسترسی است. توسعه یافته اند. این مدل ها ارتباط بین خدمات بالقوه و استفاده کنندگان مشخص شده برای آن تخصیص را بهینه می سازد. همان گونه که ذکر شد مدل های مکانیابی از شش مدل (سه مدل اصلی و سه مدل فرعی) تشکیل شده است، که هر کدام برای بهینه ساری موقعیت مراکز خدماتی بر اساس یک معیار طراحی شده اند. بهینه سازی می تواند به حداقل رساندن مسافت پیموده شده، به حداکثر رساندن تعداد مصرف کنندگان و… باشد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱-۲-۱۰- ۲- حداقل فاصله
این مدل جهت حداقل رساندن هزینه های حمل و نقل به کار می رود. در این حالت موقعیت مراکز خدماتی به گونه ای باید انتخاب و تعیین گردد که مجموع فواصل وزنی (فاصله ای که به تعداد ساکنان ضرب می شود) طی شده، به حداقل برسد. این مدل دارای کاستی ها و محدودیت هایی است. از قبیل اینکه تنها تعداد خاصی از تسهیلات، مکانیابی می شوند و هر نقطه تقاضا به نزدیکترین مرکز خدماتی مسافرت می کند. در این مدل مراکز خدماتی در مرکز وزن دار واقع می شوند که در آن اکثر نقاط تقاضای تمایل دارند به جایی بروند که وزن بالایی را دارا می باشد. این مدل جهت یافتن موقعیت بهینه یک سری از مراکز خدماتی به کار برده می شود.
۲-۲-۱۰- ۲- مدل حداکثر تراکم
این مدل مراکز خدماتی را در نزدیکترین مراکز جمعیتی مکانیابی می کند. هدف این مدل به حداکثر رساندن تعداد مشتریان می باشد. به عبارتی این مدل به دنبال تراکم مطلوب مشتری در یک شعاع مورد نظر می باشد. فرض اساسی این مدل عبارتست از اینکه تراکم به طور خطی با افزایش فاصله کاهش می یابد. مدل حداکثر تراکم در پی به حداکثر رساندن نقاط تقاضا می باشد و در آن بایستی آستانه فاصله را وارد کرد. بدان معنی که میزان تقاضا در آن فاصله در نظر گرفته می شود و تقاضاهای خارج از فاصله تأثیری در مکانیابی مراکز خدماتی نخواهند داشت. با دور شدن از مراکز خدماتی، احتمال سفر به طور خطی کاهش می یابد تا آنجا که احتمال در آستانه فاصله برابر با صفر شود. این مدل نیز دارای معایب و محدودیت هایی می باشد، از قبیل:
الف) تعداد مشخصی از مراکز خدماتی مکانیابی می شوند.
ب) هر تقاضا به نزدیکترین مرکز خدماتی سفر می کند.
ج) تراکم تقاضا در یک مرکز خدماتی به صورت خطی با افزایش فاصله، کاهش می یابد.
۳-۱۰-۲- مدل حداقل فاصلۀ توان دار
در این مدل نتایج فاصله توان دار تجمعی (مربعی، مکعبی و…) به حداقل می رسد. بر خلاف مدل حداکثر تراکم این مدل، مراکز خدماتی را به سوی نقاط تقاضایی که دورتر واقع شده اند، می کشاند. بالا بودن مقدار نمای فاصله باعث می شود که اثرات فاصله، اغراق آمیز شود. تابع توانی فاصله بزرگ، بطور غیر مستقیم، فواصلی را که رفتار تقاضا بایستی به نزدیکترین مرکز خدماتی بپیماید، متعادل می سازد. در نتیجه این مدل در مکانی ایجاد می شود که باعث به حداکثر رساندن تعادل در خدمات رسانی شود. بر طبق این مدل در صورتی که مرکز خدماتی در هر مسیری جا به جا شود، کل فاصله پیموده شده افزایش می یابد. بنابراین موقعیت تعیین شده بهینه می باشد. در صورتی که بخواهیم فاصله را اغراق آمیز نمائیم و توان دوم را به آن اضافه کنیم، فاصله دامنه اغلب نقاط افزایش می یابد و نقطۀ تقاضا در فاصله خیلی دور واقع می شود و موقعیت کنونی مرکز خدماتی بهینه نخواهد بود. بنابراین مرکز خدماتی به طرف نقطۀ تقاضا کشیده خواهد شد تا فاصلۀ اغراق آمیز شده را کاهش دهد. محدودیت های این مدل عبارتند از:
الف) فقط تعداد خاص از مراکز مکانیابی خواهند شد.
ب) هر متقاضی به نزدیکترین مرکز خدماتی سفر خواهد کرد.
۱-۳-۱۰-۲- مدل حداقل فاصله (محدودیت دار)
این مدل جهت مشخص کردن مکان تعداد مشخصی از مراکز خدماتی می باشد تا در نهایت مقدار فاصله ای که متقاضایان سفر می کنند به حداقل برسد. اگرچه در این مدل ممکن است دسترسی کل بهینه گردد لیکن شاید دسترسی در هر نقطه تقاضا تغییر یابد. جهت ایجاد تعادل باید محدودیت های فاصله را اعمال کنیم تا باعث شود هیچ فردی فاصله ای بیشتر از فاصله تعریف شده تا نزدیکترین فاصله خدماتی را طی نکند. نمونه کاربردی این مدل، مکانیابی کتابخانه های عمومی می باشد. مثلاً مدل با تضمین این موضوع بکار برده شود که هیچ تقاضایی در فاصله بیشتر از ۳۰ کیلومتری یک کتابخانه وجود نداشته باشد. محدودیت های این مدل عبارتند از:
الف) فقط تعداد خاصی از مراکز خدماتی مکانیابی خواهند شد.
ب) هر متقاضی به نزدیکترین مرکز خدماتیش سفر خواهد کرد.
ج) هیچ نقطۀ تقاضایی، دورتر از فاصله مشخص شده نخواهد رفت.
۲-۳-۱۰-۲- مدل حداکثر پوشش
به حداکثر رساندن تعداد مشتریانی که در یک فاصله مورد نظر زندگی می کنند، از اهداف این مدل می باشد. این مدل به شناسایی مراکز جمعیتی نیاز ندارد و مراکز خدماتی به گونه ای مکانیکی می شوند که جمعیت تحت پوشش به حداکثر برسد. مکانیابی مراکز اورژانس نمونه ای از کاربردهای این مدل می باشد. برای خدمات اورژانس مناسب، خانوارها باید دسترسی مناسب و سریع به آن مراکز داشته باشند. این مدل جهت پاسخگویی به سؤالات ذیل مفید می باشد:
الف) با داشتن زمان واکنش مورد نیاز، کمترین تعداد تسهیلات و مراکز خدماتی مورد نیاز برای تحت پوشش قرار دادن هر نقطه تقاضا چند مورد می باشد؟
ب) حد واسط بین تعداد مراکز خدماتی و میزان پوشش کدام است؟
با بکارگیری این مدل برای یک مرکز خدماتی، سپس برای دو مرکز خدماتی و مثل آن، تا جائیکه ۱۰۰% منطقه، زیر پوشش قرار گیرد، سؤالات مورد نظر به راحتی حل خواهند شد. این مدل نیز مانند سایر مدل های ذکر شده دارای معایب و محدودیت هایی می باشد، که عبارتند از:
الف) فقط تعداد خاصی از مراکز خدماتی مکانیابی می شوند.
ب) هر نقطۀ تقاضا به نزدیکترین مرکز خدماتی اش سفر خواهد کرد.
ج) یک نقطۀ تقاضای جمعیتی، فقط زمانی که در داخل آستانه فاصله ای یا زمانی یک تسهیل مشخص قرار گیرد، تحت پوشش قرار می گیرد.
۴-۱۰-۲- تئوری سیستمی
نواحی جغرافیایی به عنوان یک پدیده در حال تغییر با چنان سرعتی دست خوش دگرگونی و تحول می شود که دیگر برنامه ریزی و طرح ریزی رایج و معمولی نمی تواند پاسخگوی این تغییرات باشد. سازگاری با چنین تغییرات سریع جاری نیازمند رویارویی جدیدی با ناحیه و مدیریت نواحی می باشد. (سازمان شهرداری ها، ۱۳۷۰، ص ۵۰)
از آنجایی که فعالیت های انسانی در بستر ناحیه پراکنده هستند، نحوه ارایش فضائی آنان باید به نحوی باشد که ضمن ایجاد کارائی مطلوب برای شهروندان کمترین اثر نامطلوب را بر محیط زیست بر جای گذارد. با این وصف محیط یک ناحیه را می توان به عنوان سیستمی فرض کرد که از زیر سیستم های متعددی تشکیل گرددیه و روابط متقابل بین آنها در جریان می باشد. وظیفه هر برنامه ریز ناحیه ای آن است تا نسبت به ناحیه و مسائل ناحیه ای نگرش سیستمی و همه جانبه داشته باشد. هر یک از خصوصیات سیستم یعنی تأثیر هر جزء بر رفتار کلی، وابستگی رفتار اجزاء و تأثیر آنها بر کل و عدم استقلال رفتار اجزاء را می توان در سیستم های ناحیه ای مورد توجه قرار داد. در این سیستم عناصر ناحیه ای اجزای آن را تشکیل می دهند. کارکرد هر یک از عناصر ناحیه ای بر کارکرد کلی ناحیه تأثیر دارد و نحوه عملکرد و کارائی هر یک از اجزاء به یکدیگر مرتبط و وابسه است. در اوایل دهه ۱۹۵۰ این تفکر در برنامه ریزی حمل و نقل ناحیه ای تأثیر گذاشت و از آن پس به جای مطالعه هر یک از مسائل ترافیکی بطور جداگانه تفکر سیستمی یعنی دید و نگرش کل گرایانه و تمام اجزاء را مورد توجه قرار داد. بر مبنای همین تفکر بود که روش برنامه ریزی حمل و نقل مبتنی بر کاربری اراضی شکل گرفت، و برآورد حجم و جریانات ترافیکی بر اساس پیش بینی انواع کاربری ها در ناحیه امکان پذیر گردید. بر اساس همین دیدگاه برنامه ریزان قادر به تحلیل و ارزیابی کاربری ها در وضع موجود بوده و میزان انطباق و سازگاری هر یک از کاربری ها را در ارتباط با سایر کاربری ها و فعالیت ها می سنجد. این دیدگاه در حال حاضر در قالب مدل های مختلف همچون ساختار فضائی ناحیه شهری سهم قابل توجهی دارد. (حسینی، ۱۳۷۹، ص۷۹)
۵-۱۰-۲- تئوری مکان مرکزی
تئوری مکان مرکزی به دنبال یافتن عوامل مؤثر در مکان گزینی خدمات سکونتگاه ها است. این تئوری یکی از عملی ترین مباحث در ساخت سکونتگاه ها و جایگزینی خدمات است، که از والتر کریستالر جغرافیدان آلمانی در سال ۱۹۹۳ در اقتباس از ایده های یوهان فون تونن، جی کوهل و آلفرد وبر می باشد.
بر اساس این نظریه هر مکان مرکزی استعداد عرضه خدمات را به تعداد معینی از جمعیت دارد. و از ان حد به بالا فضای عرضه تنگ و دست و پاگیر شده و خدمات به گونه ای شایسته توزیع نمی شود. بر همین مبنا است که بر سلسله مراتبی کردن مراکز خدماتی توجه می شود، اما همه خدمات با برد و رسانی همان در اختیار متقاضیان قرار نمی گیرد. اصولاً خدمات معمولی با برد کمتر و خدمات نارد و کمیاب با برد و فاصله بیشتر در اختیار انسان ها خواهد بود. (فرید، ۱۳۶۸، ص ۵۰۷) بدین ترتیب در نظریه کریستالر دو عامل، مهم به نظر می رسد. الف: آستانه کالا و خدمات ب: محدوده بازار فروش کالا و خدمات. بیشتر جغرافیدانان برای تعیین آستانه فعالیت های اقتصادی از عامل حداقل جمعیت استفاده می کنند. بدین سان که تا حداقل جمعیت وجود نداشته باشد نمی توان به عرضه کالا و خدمات با کارکرد در مکان مرکزی اقدام کرد یا آستانه آن را معین ساخت. (شکوئی، ص ۳۸۴) می توان گفت که آستانه هر کالا یا خدمات جایی است که در آن حداقل تقاضا وجود دارد. کالاها و خدمات گوناگون هر یک آستانه ویژه خود را دارند. برخی از کالاها و تولیدات دارای آستانه محدودی هستند، مثل خواربار فروشی ها، نانوائی ها و نظایر آن. در حالی که کالاهایی مثل جواهر فروشی ها و مبل فروشی ها از آستانه پر وسعتی برخوردار هستند.
بطور کلی اصولی که تئوری مکان مرکزی بر آن استوار است را می توان در چند اصل خلاصه کرد:
الف) الگوی پخش فعالیت های انسان در فضا به گونه ای است که فاصله مکانی در نتیجه فضا و مکان با مسافت ها در نظام گیری فعالیت های انسانی نقش سازنده ای را بر عهده دارد. (شعاع دسترسی)
ب) جمعیت به گونه ای در روی یک دشت یکنواخت توزیع شده اند که در آن بطور یکسان حمل و نقل در همه جهات به آسانی امکان پذیر است و همه از درآمد یکسانی برخوردار هستند و مصرف کنندگان کالاها و خدمات، حداقل فاصله را طی می کنند.
ج) توزیع فعالیت های انسانی از اصول سلسله مراتبی و تسلسلی برخوردار می باشد. بنابراین تعدادی از مکان های مرکزی اداری کارکردهای بیشتری هستند، که در سطوح بالاتر نظام سلسله مراتبی مرکزی قرار دارند، در حالی که مکان هایی نیز وجود دارد که در سطوح پایین سلسله مراتب قرار دارند.
گرچه این نظریه بسیار معقول و منطقی به نظر می رسد ولی با واقعیت های زندگی سازگار نیست. شاید بتوان از نظریه فوق در مکانیابی فضاهای آموزشی نواحی به شرطی که طرح های بلند مدت برایشان تهیه شود استفاده کرد.
۶-۱۰-۲- مدل جاذبه
نام مدل جاذبه از قانون جاذبه نیوتون د رفیزیک گرفته شده است. قانون نیوتون برای دو جسم با جرم های m₂ و m₁ که به فاصله d از هم قرار دارند با نماد ریاضی به صورت زیر بیان می گردد.
رابطه (۳-۱) که در آن f نیروی کشش جاذبه است و G مقدار ثابت با شاخص مقیاس.
در تقلید از قانون جاذبه نیوتون m₂ و m₁ دو نقطه فرض می شوند. مانند دو مرکز مورد نظر (مدرسه) و d فاصله بین دو مدرسه است که تأثیرات متقابل دو مدرسه با وسعت نسبی مستقیم با مجذور فاصله بین آنها نسبتی معکوس دارد. برای بکار گیری مدل جاذبه این فرض وجود دارد که هر ناحیه در رابطه با خدماتی که ارائه می دهد، خودکفاست. بنابراین کل ناحیه به N ناحیه تقسیم می شود. فرض بعدی این است که یک متقاضی مثلاً در ناحیه I به تمامی مراکز خدمات جذب می شود. و می توان میزان جاذبه یک مرکز خدماتی را که به عواملی چون فاصله، هزینه و تعداد جمعیت بستگی دارد، محاسبه نمود. در واقع کنش متقابل بین تقاضا و عرشه یک ناحیه از خدمات باعث بوجود آمدن یک سری نواحی تحت عنوان ” نواحی بازار جغرافیایی ” آن خدمت می شوند. که در ضمن می تواند حوضه نفوذ هر مورد خدماتی نیز به حساب آید. تئوری جاذبه الگوی دیگری نیز از مسافرت و پیش بینی حرکت و جا به جایی بین نواحی ارائه می دهد. ولی برای برنامه ریزان استفاده از این تئوری به تنهایی نمی تواند مفید باشد. اما نقطه قوت آن بخصوص در رابطه با تراکم جمعیت و تعیین تقدم نواحی در تأسیس خدمات است.
ضمن می تواند حوضه نفوذ هر مورد خدماتی نیز به حساب آید. تئوری جاذبه الگوی دیگری نیز از مسافرت و پیش بینی حرکت و جا به جایی بین نواحی ارائه می دهد. ولی برای برنامه ریزان استفاده از این تئوری به تنهایی نمی تواند مفید باشد. اما نقطه قوت آن بخصوص در رابطه با تراکم جمعیت و تعیین تقدم نواحی در تأسیس خدمات است.
۷-۱۰-۲- کاربری زمین
موضوع ” کاربری زمین ” یعنی چگونگی استفاده و توزیع و حفاظت اراضی، همواره از محورهای اساسی شهرسازی و برنامه ریزی شهری منطقه ای بوده است. در واقع مشخصات طبیعی زمین (مثل مقدار، پوشش گیاهی، منابع زیرزمینی و…) و همچنین مشخصات اقتصادی، اجتماعی زمین (حقوق مالکیت، عرضه و تقاضا، منافع عمومی و خصوصی، حفاظت محیط، نیازهای فعلی و آتی ناحیه به زمین، ارزش افزوده زمین و…) از عوامل اصلی و تعیین کننده شکل توسعه ناحیه ای، کیفیت عمران ناحیه و نحوه ساماندهی فضایی انواع فعالیت های ناحیه ای محسوب می شوند. بر این اساس مداخله در سامان بخشی به کاربری زمین و برنامه ریزی برای آن، روندی پیچیده و دشوار است. (مهدیزاده،۱۳۷۷،ص ۷۱)
در یک تعریف کلی کاربری زمین یعنی ساماندهی مکانی و فضایی فعالیت ها و عملکردهای ناحیه ای بر اساس خواست ها و نیازهای ناحیه ای که در واقع هسته اصلی برنامه ریزی ناحیه ای است و انواع استفاده از زمین را طبقه بندی و مکانیابی می کند. به طور کلی در زمینه نحوه استفاده از اراضی ناحیه ای، سه نگرش عمده وجود دارد که عبارتند از:
الف) دیدگاه ساماندهی زمین
ب) دیدگاه کارکردگرایی در کاربری زمین
ج) دیدگاه توسعه پایدار در کاربری زمین
همچنین مردمی است که در آینده از آن بهره مند خواهند شد. به عبارتی دیگر، مشخصات محلی و احتیاجات ساکنان ناحیه و مؤسسات و نهادهای مستقر در ناحیه، اساس تعیین معیارهای مکانی کاربری زمین به شمار می رود. در برنامه ریزی کاربری زمین (انتخاب مکان های مناسب برای هر یک از فعالیت ها) باید به سه نوع مسئله مهم توجه شود:
الف) سازگاری نوع فعالیت مورد نظر در مکان با فعالیت های همجوار

پیوست‌ها:

پیوست A: لم‌ITO: (ITO’S Lemma)
در ریاضی، لم ITO برای محاسبه دیفرانسیل یک تابع با فرایند تصادفی به کار می‌رود. این روش برای محاسبه بخش تصادفی قاعده زنجیره‌ای به کار می‌رود و یکی از بهترین روشها با بهره گرفتن از بسط تیلور بدون از دست دادن عبارات درجه دوم مرتبط با تغییرات اجزای تصادفی است. این لم به طور وسیع در مالیه به روش ریاضی به کار می‌رود. بدون پرداختن به اثبات این قضیه، لم ITO به صورت زیر است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اگر فرض کنیم که S_t یک متغیر تصادفی باشد که از حرکت براونی تبعیت می‌کند، در این صورت بر طبق لم ITO داریم:
معادله (A-1)
در ذیل ساده‌ترین شکل لمITO برای یک فرایند رانش-انتشار ارائه می‌گردد. رابطه زیر که یک حرکت براونی را نشان می‌دهد در نظر گرفته می‌شود:
(A-2)رابطه
که dB_t دیفرانسیل دارای حرکت براونی است.
اگر X را یک متغیر تصادفی در نظر بگیریم برای توابع قابل دیفرانسیل گیری از مرتبه دوم داریم:
لم ITO از این قرار است.
معادله (A-3)
در سطر آخر عبارت فوق اولین پرانتز به عنوان پارامتر رانش (DRIFT) به شمار می‌رود که در رابطه (۱) به صورت μ در نظر گرفته شده است و به عنوان پارامتر نوسان در نظر گرفته می‌شود.
کاربرد لم ITO برای حرکت براونی:
اگر فرض شود که S از حرکت بروانی با نوسان σ و رانش μ پیروی می کند، با بهره گرفتن از لم ITO، برای حرکت براونی داریم:
(A-4) معادله
رابطه فوق حرکت براونی را بر اساس مقادر رانش در طول زمان و نوسانات تبدیل کرده است که در محاسبه نااطمینانی و رابطه آن با بازده دارای کار برد است.
از طرف دیگراین عبارت نشان می‌دهد که:
(معادله ۵) log(S_t) = log(S₀) + σB_t +(μ – σ^۲/۲)t
در اینجا Log در پایه e در نظر گرفته شده است. اگر طرفین معادله را در توان e قرار دهیم، مقدار S_t به دست می‌آید.
(معادله ۶)
که نشان دهنده حرکت براونی است
پیوست C: اثبات رابطه (۵۳-۳):
یک سبد دارایی را در زمان t با شرایط زیر در نظر میگیریم:
یک اختیار سرمایه‌گذاری که به اندازه ارزش دارد و قابل تقسیم به n قسمت کوچک است. در این صورت ارزش سبد دارایی برابر است.عایدی کل حاصل از نگهداری این سبد دارایی در طول یک زمان بسیار کوتاه (dt) برابر است با:
(C-1)
با توجه به اینکه V(t) دارای حرکت براونی است، طبق معادله (A-4) دیفرانسیل رابطه فوق به صورت زیر خواهد بود.
(C-2)
در رابطه فوق از لم ITO برای دیفرانسیل گرفتن از عبارت اول استفاده شده است و به جای دیفرانسیل عبارت دوم ( ) رابطه (۴۸-۳) جایگزین شده است.
با جایگزاری معادله (۵۰-۳) در معادله فوق داریم:
(C-3)
با جایگزین کردن در رابطه (C-3) داریم:
(C-4)
در معادله فوق عبارت دوم ریسک غیر سیستماتیک را نشان می‌دهد که در طول زمان تغییر نمی‌کند (به dt وابسته نیست). فقط ریسک سیستماتیک (عبارت اول) از طریق متنوع ساختن سبد دارایی قابل کاهش است و به زمان وابسته است. از این رو برای اجتناب از ریسک باید عبارت اول برابر با نرخ بدون ریسک دارایی ® باشد. بنابراین باید ارزش انتظاری بنگاه منهای عایدی حاصل از ریسک غیر سیستماتیک برابر با تغییرات ارزش بنگاه با لحاظ ریسک سیستماتیک باشد. یعنی:

که عبارت دوم ارزش بازاری سرمایه‌ بدون ریسک سیستماتیک را نشان می‌دهد. با حذف dt از طرفین معادله و ساده سازی آن داریم و با در نظر گرفتن داریم:

بنابراین برای اینکه ارزش سبد دارایی بتواند هزینه ریسک سیستماتیک را پوشش دهد، عبارت فوق باید برقرار باشد. این معادله در معادله (۵۳-۳) جهت یافتن زمان مناسب برای سرمایه‌گذاری به کار گرفته شده است.
پیوست D: داده‌های تحقیق:
پیوست D-1 : داده‌های ریسک سیاسی در ایران
پیوست D-2: شاخص‌های نااطمینانی اقتصادی در ایران
پیوست E:
کشورهای مورد بررسی در مدل تخمین PANEL DATA:
پیوست F: نتایج تفصیلی تخمین مدل‌های تحقیق: (Panel DATA)
F-1: خروجی مدل بررسی شاخص کلی سیاسی-اجتماعی در کشورهای در حال توسعه

در ذیل به بررسی مفهوم برنامه‌های عمومی، عمرانی و نظامی می‌پردازیم.
گفتار اول: مفهوم برنامه‌های عمومی
برنامه‌های عمومی مترادف با طرح‌های عمومی می باشد.
در قوانین ما، طرح به صورت کلی تعریف نشده است.^[۲۷]
در برنامه‌های عمومی بحث خدمات عمومی و منفعت عام مطرح است. یعنی طرح بایستی در راستای ایجاد خدمت به عموم محلّ ملک یا کشور باشد.^[۲۸]
خدمات عمومی را اینگونه نیز تعریف نموده اند:
«خدمات عمومی منحصر به نیازمندی‌های عام‌المنفعه‌ای است که دولتمردان یک کشور، در برهه‌ای از زمان معین تصمیم می‌گیرند تا آن نیازها را از طریق سازمان‌های عمومی یا دولتی برآورده کنند. برای تشخیص خدمات عمومی، تنها باید قصد و نیت دولتمردان در نظر گرفته شود».^[۲۹]

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

خدمت یا امر عمومی، فعالیتی را گویند که متضمن رفع نیازها و تأمین منافع عمومی است و اداره آن از روابط آزاد و ابتکار خصوصی خارج شده و به گونه‌ای در اختیار و تصدی دولت قرار گرفته باشد، چه دولت آن را تنها اداره کند و چه افراد بتوانند در اداره آن مشارکت کنند و چه اداره‌ی آن امر با افراد باشد، اما دولت به نحو بسیار دقیقی بر آن نظارت داشته باشد.^[۳۰]
گفتار دوم: مفهوم برنامه‌های عمرانی
بند ۱۰ ماده ۱ قانون برنامه و بودجه کشور مصوب دهم اسفندماه ۱۳۵۱ بیان می‌دارد: «منظور از برنامه‌های عمرانی، مجموعه عملیات و خدمات مشخصی است که بر اساس مطالعات توجیهی فنی و اقتصادی یا اجتماعی که توسط دستگاه اجرایی انجام می‌شود طی مدت معین و با اعتبار مشخص برای تحقق بخشیدن به هدف‌های برنامه‌ عمرانی ۵ ساله به صورت سرمایه‌گذاری ثابت شامل هزینه‌های غیرثابت وابسته در دوره‌ی مطالعه و اجراء و یا مطالعات، اجرا می‌گردد و تمام یا قسمتی از هزینه‌های اجرای آن از محل اعتبارات عمرانی تأمین می‌شود و به سه نوع انتفاعی، غیرانتفاعی و مطالعاتی تقسیم می‌گردد».^[۳۱]
در زمینه‌های عمرانی معمولاً شهرداری‌ها متولی این امرند، ولی سایر دستگاه‌های مندرج در لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی مصوب ۱۳۵۸ هم می‌توانند در زمینه‌های عمران یک منطقه یا شهر و استان و کشور فعّال باشند. ساختن جادّه، پل، تعریض خیابان‌ها، پارک و امثال این‌ها می‌تواند از موارد عمرانی باشد.^[۳۲]
گفتار سوم: مفهوم برنامه‌های نظامی
برنامه‌های نظامی در قانون و یا آئیننامه خاصی، تعریف نشده است. لیکن می‌توان گفت که منظور از برنامه‌های نظامی، برنامه‌های است که سازمان های نظامی اعم از وابسته به ارتش، سپاه پاسداران یا نیروی انتظامی برای اجرای امور و وظایف خود، در دستور کار قرار می‌دهند و بر اساس این برنامه‌ها طرح‌های خود را اجرا می‌کنند. مانند ایجاد ساختمان‌های نظامی، پادگان‌ها، میدان تیر، محدود‌ه‌های حفاظتی و ساخت پاسگاه‌ها و…
مبحث سوم: حقوق عینی، اوصاف و اقسام آن
حقوق مالی به دو دسته حق عینی و حق دینی تقسیم می‌شود. حق دینی حقی است که شخص نسبت به دیگری پیدا می‌کند و به موجب آن می‌تواند انجام دادن کاری را از او بخواهد.^[۳۳]
حق عینی حقی است که شخص به طور مستقیم و بی‌واسطه، نسبت به چیزی پیدا می‌کند و می‌تواند از آن استفاده کند.^[۳۴] مباحثی که در آینده به شرح آن خواهیم پرداخت ارتباط مستقیم با حقوق عینی دارد لذا ما در این مبحث به تبیین حقوق عینی و اوصاف ویژگی‌ها و اقسام آن می‌پردازیم و از پرداخت به حقوق دینی به علت جلوگیری از اطاله در نوشتار، پرهیز می‌کنیم.
گفتار اول: تعریف حقوق عینی
حق عینی سلطه‌ای است که شخص نسبت به چیزی دارد و می‌تواند آن را به گونه‌ای مستقیم و بی‌واسطه اجرا کند.^[۳۵]
گفتار دوم: اوصاف حقوق عینی
برخی از اوصاف حقوق عینی عبارتند از:
بند الف: در حق عینی، دو عنصر موضوع حق و مالک وجود دارد.
بند ب: موضوع حق عینی، همیشه یک شیء مادی است و در خارج وجود دارد.
بند ج: اسباب ایجاد حق عینی، محدود به موارد خاص است و شماره حقوق عینی را قانون معین می‌کند.
بند د: حق عینی، در برابر همه قابل استناد است.
بند هـ: حق عینی، متضمن حق تعقیب است؛ یعنی صاحب آن می‌تواند مال خود را در دست هر کس بیابد مطالبه کند.^[۳۶]
گفتار سوم: اقسام حقوق عینی
در زمان اجرای طرح توسط دستگاه های اجرایی ممکن است اجرای طرح با حقوق مالکین برخورد و تعارض پیدا کند. جدای از مطالبی که در آینده خواهیم گفت- همچون امکان یا عدم امکان تراضی دستگاه های اجرایی و صاحبان حقوق مالکانه در خصوص قیمت ملک، یا اینکه در صورت توافق این حقوق به چه صورت قابل پرداخت است؟ در این گفتار به این موضوع خواهیم پرداخت که دستگاه های اجرایی ملزم به تأمین چه حقوقی از مالکین در راستای اجرای طرح میباشند و اقسام آن در حقوق ما کدامند؟
بند اول: حق مالکیت
این حق، کامل‌ترین حق عینی است که انسان می‌تواند بر مالی داشته باشد و سایر حقوق عینی از شاخه‌های این حق است.
مالک، نه تنها حق دارد با اجرای اعمال مادی و خارجی از مال خود استفاده کند یا آن را از بین ببرد، می‌تواند برای حفظ و اداره و انتقال آن اعمال حقوقی گوناگون انجام دهد.^[۳۷]
ویژگی‌های حق مالکیت عبارتند از:

1. 1. مطلق بودن حق مالکیت: این حق به صاحب آن اجازه می‌دهد که هر گونه تصرفی در مال خود بکند و هر نوع بهره‌ای از آن ببرد، مگر آنچه به موجب قانون استثنا شده باشد (ماده ۳۰ ق. م).^[۳۸]

1. 1. انحصاری بودن حق مالکیت: بدین معنا که فقط شخص مالک یا افراد مأذون و مجاز از طرف او حق استفاده و بهره‌برداری از ملک را دارند و دیگران از استفاده از حق مذکور ممنوعند.^[۳۹]

ماده ۳۱ ق.م در همین زمینه مقرر می‌دارد: «هیچ مالی را از تصرف صاحب آن نمی‌توان بیرون کرد مگر به حکم قانون» که امروز انحصاری بودن مالکیت خصوصی از جهات گوناگونی که در ‌آینده بحث خواهد شد محدود گشته است.

1. 1. دائمی بودن حق مالکیت: وقتی فردی مالک چیزی شد، تا زمانی که مالک آن است- بدون مقید بودن به زمانی خاص- حق استفاده و بهره‌برداری از آن را دارد.^[۴۰]

این وصف در هیچ یک از مواد قانون مدنی تصریح نشده است.^[۴۱] حق مالکیت، دائمی است و طبیعت آن با موقتی بودن منافات دارد. چنان که در قانون مدنی نیز با مرگ مالک، مالکیت از بین نمی‌رود و فقط ممکن است به یکی از اسباب انتقال، به دیگری واگذار شود.^[۴۲]
قاعده فقهی «الناس مسلطون علی اموالهم»، ناظر به هر سه ویژگی حق مالکیت است.^[۴۳]
مطابق با نظر برخی حقوقدانان، قاعده فقهی مذکور ناظر به ویژگی مطلق بودن حق مالکیت می‌باشد.^[۴۴]
قانون اساسی ایران در اصل چهلم بیان می‌دارد: «هیچ کس نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد». در مورد احترام به مالکیت و حمایت از مالک، ضوابطی را تعیین کرده است.
دارنده حق مالکیت، نه تنها نسبت به موضوع حق مالکیت، سلطه و اقتدار دارد، بلکه بر توابع مال نیز مثل ثمرات و منافع و نیز فضای محاذی و قرار زمین در خصوص زمین، سلطه و اختیار دارد. مالکیت بر توابع را، از این لحاظ که به تبعیت از موضوع اصلی حق مالکیت، ایجاد شده، در اصطلاح «مالکیت تبعی» می‌نامند.^[۴۵]
حقوق مالک ممکن است نسبت به اعیان یا عرصه‌ی یک مال باشد.
اعیان جمع عین است و عبارتست از هر شیء مادی که ملحق و ملصق به غیر منقول مخصوصاً زمین باشد. در این صورت خانه، دکان و … مشمول این اعیان است.
عرصه- زمینی را عرصه گویند که: اولاً؛ دارای مالک است، ثانیاً؛ مشغول به بنا یا اشجار یا بطور کلی مستحدثات است. زمین در اصطلاح حقوقی با عرصه فرق دارد زیرا اولاً؛ ممکن است زمین مالک داشته باشد یا نداشته باشد، ثانیاً؛ وقتی که سخن از زمین به میان می‌آید از نظر حقوقدانان باین معنی است که در آن چیزی حادث نشده است.^[۴۶]
اگر چه به نظر میرسد دو واژه زمین و عرصه مترادف می‌باشند ولی از نظر حقوقی و با توجه به تعاریفی که قبلاً بیان شده است این دو متفاوت می‌باشند. مسأله غصب زمین و ایجاد اعیان در آن یکی از موضوعات بحث‌انگیز است که دستگاه اجرایی را بر طریق تردید قرار می‌دهد. به دیگر سخن دستگاه اجرایی، با مالکی مواجه است که مدعی غصب زمین خود توسط غاصب و ایجاد بنا در آن است. شاید گفته شود غاصب مرتکب عمل نامشروعی شده است که قانون نمی‌تواند حامی او باشد در اخبار رسیده نیز بیان شده است: «الغاصب یؤخذ به اشق الاحوال» بنابراین، مالکیت غاصب پذیرفته نشده و دستگاه اجرایی نباید عوض چنین ملکی را پرداخت کند.^[۴۷]
بند دوم: حق انتفاع

۲-۱۵ نتیجه گیری ۵۲

فصل سوم: معماری خزنده وب و استراتژی های خزش ۵۳

۳-۱ مقدمه ۵۴

۳-۲ معماری خزنده های وب ۵۴

۳-۳ انتخاب صفحه ۵۶

۳-۴ اهمیت صفحه ۵۷

۳-۵ چالش های اجرای یک خزنده ۵۷

۳-۵-۱ انتخاب صفحات برای دانلود ۵۷
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۵-۱ انتخاب صفحات برای دانلود ۵۷

۳-۶ پیچیدگی های فرایند خزیدن ۵۸

۳-۶-۱ استرات‍ژی های سنجش انتخاب صفحات ۵۸

۳-۶-۱-۱ معیار مبتنی بر گرایشات کاربران ۵۸

۳-۶-۱-۲ معیار مبتنی بر شهرت صفحات ۵۸

۳-۶-۱-۳ معیار مبتنی بر محل قرار گرفتن صفحات ۵۸

۳-۷ چگونگی آغاز و ختم فرایند استخراج و ذخیره سازی صفحات وب ۵۹

۳-۷-۱ خزش و توقف ۵۹

۳-۷-۲ خزش و توقف مبتنی بر مقدار آستانه ۵۹

۳-۸ استراتژی های روزآمدسازی صفحات ۶۰

۳-۸-۱ سیاست روزآمد سازی یکپارچه ۶۰

۳-۸-۲ سیاست روزآمد سازی نسبی ۶۰

۳-۹ به حداقل رساندن بار روی وب سایت های بازدید شده ۶۰

۳-۱۰ موازی سازی روند خزنده ۶۰

۳-۱۱ ساختار وب ۶۱

۳-۱۲ استراتژی های خزش ۶۲

۳-۱۲-۱ جستجوی ناآگاهانه ۶۲

۳-۱۲-۱-۱ حرکت اول عمق ۶۲

۳-۱۲-۱-۲ حرکت اول سطح ۶۳

۳-۱۲-۱-۳ جستجو با هزینه یکنواخت ۶۵

۳-۱۲-۲ جستجوی آگاهانه یا اکتشافی ۶۶

۳-۱۲-۲-۱ حرکت بهترین-شروع ۶۷

A 69

۳-۱۲-۳ جستجوی محلی ۶۹

۳-۱۲-۳-۱ جستجوی تپه نوردی ۷۰

۳-۱۲-۳-۲ جستجوی پرتو محلی ۷۰

۳-۱۲-۳-۳ جستجوی شبیه سازی حرارت ۷۱

۳-۱۲-۳-۴ الگوریتم آستانه پذیرش ۷۲

۳-۱۲-۳-۲ جستجوی پرتو محلی ۷۰

۳-۱۳ نتیجه گیری ۷۳

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از تحقیق ۷۴

۴-۱ مقدمه ۷۵

۴-۲ مرحله اول: بررسی روش اول سطح ۷۵

۴-۳ مرحله دوم: بررسی روش اول عمق ۸۰

۴-۴ مرحله سوم: بررسی روش ترکیبی ۸۶

۴-۴-۱ ترکیب اول: پیمایش اولین سطح به صورت BFS 86

۴-۴-۲ ترکیب دوم: پیمایش اولین و دومین سطح به صورت BFS 86

۴-۴-۳ ترکیب سوم: پیمایش اولین و دومین و سومین سطح به صورت BFS 86

۴-۵ مرحله چهارم: بررسی روش بهترین-شروع ۸۶

۴-۶ مرحله پنجم: بررسی روش تپه نوردی ۸۷

۴-۷ نتایج تجربی بدست آمده ۸۸

۴-۸ تعداد صفحات دانلود شده برای هر پرس و جو ۹۰

۴-۹ نتیجه گیری ۹۱

فصل پنجم: نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات ۹۷

۵-۱ نتیجه گیری و جمع بندی نهایی ۹۳

۵-۲ پیشنهادات و کارهای آینده ۱۰۰

منابع ۱۰۱

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول ۴-۱ میزان مرتبط بودن صفحات با بهره گرفتن از روش های اول سطح، اول عمق، بهتـرین- شروع و تپه نوردی ۸۸

جدول ۴-۲ میزان مرتبط بودن صفحات با بهره گرفتن از روش های ترکیبی اول، دوم و سوم ۸۹

جدول ۴-۳ تعداد صفحات خزش شده برای هر پرس و جو در الگوریتم های مختلف ۹۰

فهرست اشکال

عنوان صفحه

شکل ۲-۱ درصد تغییرات صفحه ۸

شکل ۲-۲ متوسط تغییرات صفحه در هر ۱۰ روز ۸

شکل ۲-۳ موتور جستجوی یاهو ۱۶

شکل ۲-۴ معماری موتورهای جستجو ۲۰

شکل۲-۵ کدهای HTML سازنده یک صفحه وب ۲۳

شکل۲-۶ خزش در وب ۲۴

شکل۲-۷ ماتریس اطلاعات کلیدواژه ها ۲۵

شکل ۲-۸ نحوه استخراج و شاخص دهی ۳۲

شکل ۳-۱ معماری خزنده وب ۵۵

شکل ۳-۲ الگوریتم پایه خزنده وب ۵۶

شکل۳-۳ نمایی کلی از ساختار وب ۶۱

شکل۳-۴ ساختار گراف وب ۶۱

شکل۳-۵ حرکت خزنده در بین صفحات با بهره گرفتن از الگوریتم اول عمق ۶۲

شکل۳-۶حرکت خزنده در بین صفحات با بهره گرفتن از الگوریتم اول سطح ۶۳

شکل۳-۷ یک خزنده با استراتژی اول سطح ۶۳

شکل ۳-۸ الگوریتم خزنده با استراتژی اول سطح ۶۴

شکل ۳-۹ محاسبه پیچیدگی زمانی یک درخت جستجوی دودویی با بهره گرفتن از جستجوی اول سطح ۳۳

شکل ۳-۱۰ مراحل رسیدن به هدف با بهره گرفتن از روش UCS 66

شکل ۳-۱۱ یک خزنده با استراتژی بهترین-شروع ۶۸

شکل ۳-۱۲ الگوریتم خزنده با استراتژی بهترین-شروع ۶۹

شکل ۳-۱۳ شبه کد جستجوی تپه نوردی ۷۰

شکل ۳-۱۴ شبه الگوریتم پرتومحلی ۷۱

شکل ۳-۱۵ شبه الگوریتم شبیه سازی حرارت ۷۲

شکل ۴-۱ لینک های استخراج شده سطح اول با بهره گرفتن از تکنیک BFS ۷۵

شکل ۴-۲ لینک های استخراج شده سطح دوم با بهره گرفتن از تکنیک BFS 76

شکل ۴-۳ لینک های استخراج شده سطح سوم با بهره گرفتن از تکنیک BFS 77

شکل ۴-۴ مسیر طی شده در اولین هسته از پرس و جوی Computer networks در روش اول سطح ۷۷

شکل۴-۵ مسیر طی شده در دومین هسته از پرس و جوی Computer networks در روش اول سطح ۷۸

شکل۴-۶ مسیر طی شده در سومین هسته از پرس و جوی Computer networks در روش اول سطح ۸۰

۸۱

شکل ۴-۸ محتوای a₁ S₁ ۸۱

۸۱

۸۲

۸۲

شکل ۴-۱۲ مسیر طی شده در اولین مرحله از روش اول عمق ۸۲

شکل ۴-۱۳ مسیر طی شده در nامین مرحله از روش اول عمق در هسته اول ۸۴

شکل ۴-۱۴ مسیر طی شده در اولین مرحله از روش اول عمق ۸۴

شکل ۴-۱۵ مسیر طی شده در nامین مرحله از روش اول عمق ۹۰

شکل۵-۱ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی”Computer networks“ ۹۴

شکل ۵-۲ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی”Artificial Intelligence“ ۹۴

شکل ۵-۳ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی“Web crawler“ ۹۵

شکل ۵-۴ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی”Search engine“ ۹۵

شکل ۵-۵ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی ”Cloud Computing“ ۹۶

شکل ۵-۶ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی ”Software engineering“ ۹۶

شکل ۵-۷ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی”Data mining“ ۹۷

شکل۵-۸ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی ”Computer architecture“ ۹۷

شکل ۵-۹ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی”Operatin system “ ۹۸

شکل۵-۱۰ نمودار ستونی درصد مرتبط بودن صفحات در پرس و جوی”Wi-Fi“ ۹۸

فهرست نشانه ها(فرمول ها)

…………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۷

Sim(q , p) = ………………………………………………………………………………………………………………… 68

h(n)≤h*(n)

h(n)≥۰ …………………………………………………………………………………………………… ۶۹

۰ ≤h(n) ≤h*(n)

فهرست اختصارات

BFS Best First Search

DFS Depth First Search

DNS Domain Name System

FTP File Transfer Protocol

HTTP Hyper Text Transfer Protocol

IP Internet Protocol

PPC Pay Per Click

SA Simulated Annealing

TA Threhsold Acceptance

URL Uniform Resource Locator

TFIDF ………………………….………………Term Frequency Inverse Document Frequency

چکیده

در عصر اطلاعات، وب امروزه به یکی از قدرتمند ترین و سریع ترین ابزارهای ارتباطات و تعـامل میان انسان ها بدل شده است. موتورهای جستجو به عنوان برنامه های کاربردی وب به طور خودکار پهنه وب را پیمایش نموده و مجموعـه ای از اسناد و مـدارک بروز موجـود را دریافـت می کننـد. فرآینـد دریافت، ذخیره سازی، رده بندی و شاخص دهی بر اساس الگوریتم های نیمه هوشمند به صورت خودکار انجـام می شود. اگر چه بسیاری از حقایق در مورد ساختار این برنامه های کاربردی به عنـوان اسـرار تجاری پنهان باقی مانـده است، ادبیات تحقیق در شاخه ی موتورهای جستجو و ابزارهای بازیابی اطلاعات تلاش در یافتن بهترین راهکارها برای عملکرد بهینه ی هر ماژول در ساختار موتورهای جستجو دارد. با توجه به زمان محدود کاربران وب امروزی، ارائه مرتبط ترین و تازه ترین اسناد به آنها اغلب مهمترین چالشی برای موتورهای جستجو می باشد. برای انجام این مهم، هر ماژول در معماری موتور جستجو باید به گونه ای هوشمند طراحی شود که نه تنها اسناد مرتبط را ارائه دهد بلـکه به پاسخگویی در سریع ترین زمان ممکن بپردازد. در میـان این ماژول ها بخش حساس و حیاتی به نام خزنده وجود دارد. یکی از مسائل قابل بحث در بهینه سازی عملکرد موتورهای جستجو این است که، سیاست خزیدن پیکربندی مجـدد گردد به طریقی که لینک های خارجی مرتبطی که به محتوای مرتبط با صفحات منبع پیوند می خورند دنبال گردد. ماژول خزنده مسئول واکشی صفحات برای ماژول رتبه بندی است. اگر صفحات با کیفیت بالاتر با انحراف موضوع کمتر توسط خزنده نمایه سازی شوند، رتبه بندی سریع تر انجام خواهد شد.

با در نظر گرفتن ساختار وب به صورت گراف، نحوه ی پیمایش وب به صورت روش های جستجوی گرافی می باشد. در این پژوهش، با بکار بردن تجربی روش های مختلف جستجوی گراف و ترکیبات مختلف آنها و با صدور پرس و جوهایی به موتور جستجوی گوگل جهت اندازه گیری کیفیت صفحات دریافتی و با ثابت در نظر گرفتن فاکتور عمق پیمایش به شناسایی بهترین روش با پیچیدگی زمانی و فضایی معقول به منظور بکار گیری در بخش خزنده در معماری موتور جستجو پرداخته خواهد شد.

کلمات کلیدی: خزنده وب، پیمایش گراف، موتورهای جستجو، انحراف موضوع.

فصل اول

کلیات

۱-۱ مقدمه

بدون وجود موتورهای جستجوگر تقریباً وب جهان گستر بدون فایده است. اما سؤال این است که موتورهای جستجوگر چگونه در میان این همه وب سایت اطلاعات مورد نیاز ما را پیدا می کنند. اینترنت بسیار وسیع است و کاربران وب در حدود دو میلیارد برآورد می شوند. در این میان حداقل ۲۵۰ میلیون وب سایت اینترنتی وجـود دارد که در مجمـوع چیزی در حدود ۳۰ میلیارد صفحه وب را در خود جـای داده اند. گشتن در محیط وب^[۱] زمانی که بسیار کوچک و وب سایت ها بسیار کم بودند معمولاً اختصاص به پژوهشگران و اساتید دانشگاه داشت و می توان گفت که کار دشواری نیز به شمار می رفت[۹].

با توسعه وب و زیاد شدن حجم اطلاعات و وب سایت ها نیاز به ابزاری جهت یافتن اطلاعات در این اقیانوس اطلاعات بیش از پیش احساس می شد. در همین حال در اوایل دهه نود میلادی بود که اولین موتورهای جستجوگر به نام آرچی^[۲] پا به عرصه حضور گذاشتند. یک موتور جستجوگر در قدم اول و قبل از آنکه بخواهد نتایجی را به کاربر نمایش دهد بایستی اطلاعات را جمع آوری و طبقه بندی کرده باشد. بنابراین موتورهای جستجو باید تا حد امکان وب سایت ها را مرور کنند و آدرس صفحات را با چکیده ای از محتویات صفحه ذخیره و طبقه بندی کنند. این وظیفه بسیار سنگین است و توسط خزندگان وب^[۳] انجام می شود[۵۳].

این برنامه ها به صورت خودکار در وب به جستجو پرداخته و محتویات صفحات وب سایت ها را برای تحلیل بعدی ذخیره می کنند. از آنجا که تعداد صفحات و حجم آنها بسیار بالاست از این رو این کار در مقیاس بسیار بزرگی انجام می شود و به زمان و پهنای باند بالایی نیاز دارد. موتورهای جستجوگر معروف مخزن بسیار بزرگی را در صفحات وب ایجاد کـرده اند اما خزندگان جدیدتر باید این کار را از صفر شـروع کنند. خزنده ها برای شروع معمولاً به سراغ دایرکتوری های معروف می روند چون از طریق آنها می توانند به لیست بزرگی از سایت های مرتبط دسترسی پیدا کنند و با مرور این وب سایت ها خزنده وب هر چه بیشتر در فضای داخلی وب سایت ها فرو می رود و اطلاعات بیشتری بدست می آورد. تمامی این اطلاعات در مخزن ذخیره می شوند تا بعداً مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند[۴۴].

یک خزنده با طراحی خوب می تواند محتوای صفحـات وب را با سرعت بالایی مرور کند و در عین حال همگی خزندگان با کمک یک برنامه هماهنگ کننده اقدام به جستجو در وب می کنند تا این عمل دوباره تکرار نشود. این هماهنگ کننده باعث می شود که فاکتور تازگی صفحات حفظ شود تا جدیدترین نسخه آنها در بانک اطلاعاتی موتور جستجو قرار گیرد[۴۶].

پس از آنکه خزندگان اطلاعات را در صفحات وب جمع آوری کردند این اطلاعات باید بر روی سرورهای سایت جستجوکننده ذخیره شوند. ذخیره و ایندکس کردن صفحات فراوان و بی شمار در وب یک چالش بزرگ است اما از آن مهم تر این است که موتور جستجو بداند که کاربرانش به دنبال چه چیزی هستند. هر چه قدر اطلاعات نمایـش داده شده توسط یک موتـور جستجو با عبارت جستجـو شده توسـط کاربر منطبق تر باشد، موتور جستجو عملکرد و محبوبیت بهتری دارد.

اما آنچه که یک وب سایت را در نتایج جستجوی یک موتور جستجوگر در رتبه ی بالاتری قرار می دهد در واقع نوع الگوریتم موتور جستجوگر در رتبه بندی صفحات یافت شده است. این الگوریتم مجموعه ای پیچیده از قواعد و ملاحظات گوناگون است که البته مدام در حال بهینه سازی است تا نتایج بهتری را در معرض نمایش کاربران قرار دهد. هر چقدر الگوریتم یک موتور جستجوگر بهتر عمل کند آن وب سایت نیز نتایج بهتری را به کاربران ارائه می دهد و از همین رو ضامن موفقیت یک موتور جستجوگر همان معماری و نوع الگوریتم جستجوی آن است. موتورهای جستجو همگی کل صفحات را بر اساس کلمات موجود در آن مورد ارزیابی قرار می دهند. اهمیت یک وب سایت هم در رتبه آن تاثیر مهمی دارد و اگر سایت های زیادی به یک صفحه خاص لینک دهند، موتور جستجو با وزن دهی^[۴] متوجه می شود که آن صفحه مهم است و به آن صفحه توجه بیشتری می کنـد. هر چه تعـداد لینک ها از سایت های دیگر به یک سایت بیشتر باشد یعنی آن وب سایت مهمتر و معتبرتر است.

حال اگر وب سایتی که رتبه بالایی دارد به وب سایت دیگری لینک دهد، آن لینک ارزش بیشتری نسبت به چندین لینک خواهد داشت[۳۵].

۱-۲ بیان مسأله

یک خـزنده وب برنامـه ای است که صفحـات وب را عمـوماً برای یـک موتور جستجـوی وب دانلـود می کند. خزنده های موتورهای جستجوی بزرگ مانند گوگل، آلتاویستا و … از بخش قابل توجهی از صفحات وب متنی به منظور ساخت شاخص های محتوا استفاده می کنند. خزنده های دیگر همچنین ممکن است صفحات زیادی را مشاهده کنند و تنها برای نوع خاصی از اطلاعات مانند آدرس ایمیل مورد استفاده قرار گیرند. در انتهای دیگر این طیف، خزنده های شخصی سازی شده وجود دارد که صفحات مورد علاقه یک کاربر خاص را به منظور ساخت یک حافظه نهان در دسترس سریع پیمایش می کنند. طراحی یک خزنده خوب چالش های بسیاری را به دلیل گسترده بودن وب به همراه دارد و به طور دائم باید بروز باشد. بر طبق مطالعـات مختلف بیش از یک میلیون صفحه در دسترس در وب وجود دارد و پیش بینی می شود که این نرخ رشد همچنان ادامه یابد. گذشته از این، صفحاتی که به تازگی ایجاد شده اند به طـور مداوم در

حال بروز رسانی می باشند[۵].

دشـواری پیاده سـازی خزنده وب کارآمد به روشنـی بیان می کند کـه پهنای باند برای انجام عمـل خزیدن نه بی نهایت است و نه آزاد. بنابراین، ضروری است که عمل خزیدن در وب را نه تنها در یک مقیاس، بلکه به صورت یک روش کارآمد انجام دهیم به طوریـکه میزان قابل قبولی از کیفیت و یا تازگی صفحـات وب حفظ شود پس مجری یک خزنده وب باید رفتارش را تعریف کند. بنابراین خزنده باید مشخص کند که از چه الگوریتمی جهت دانلود صفحات با کیفیت بالاتر استفاده می نماید و چگونه صفحات، جهت بروز رسانی و جلوگیری از ایجاد سربار در وب سایت ها انتخاب می شوند.

با توجه به اندازه فعلی وب، ضروری است که خزنده روی کسری از وب که از کیفیت محتوایی بالاتری برخوردارند عمل خزیدن را انجام دهد. حتی موتورهای جستجوی بزرگ امروزی نیز عمل خزیدن را فقط روی کسری از صفحات موجـود در وب انجام می دهند اما خزنده باید عمل خزیدن را روی کسری از صفحات که با موضوع موردنظر مرتبط هستند انجام دهد نه فقط روی صفحات تصادفی یعنی صفحات باید بستـه به اهمیتشـان انتخاب شـوند. اهمیـت یک صفحـه وب وابسته به تعداد لینک ها یا ملاقات ها آنها می باشد [۲۳].

خزنده وب برای اینکه بتواند صفحات را با توجه به اهمیتشان ملاقات کند باید بتواند از یک استراتژی خوب و قوی جهت تشخیص کیفیت صفحات بهره ببرد. در این پژوهش، برای انتخاب یک استراتژی مناسب، کلیه استراتژی های پیمایش گراف و خزش مورد آزمایش قرار داده شد. این تحقیق ضمن بررسی روش هـای مختلـف موجود در تشخیص اهمیـت پیونـدها به ارائه ی راهـکار و الگوریتمـی به منظور بهینه سازی روش های شناخت اهمیت پیوندها پرداخته است.

۱-۳ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

شبکه اینترنت در سایه وب جهان گستر، به یکی از قدرتمندترین و سریع‌ترین ابزارهای ارتباط و تعامل میان انسانها تبدیل گشته است. اینترنت به عنوان شاخص ترین نماد عصر اطلاعات با سرعتی حیرت انگیز در طی دهه اخیر رشد کرده است. یکی از امکانات وسیع اینترنت که سریع ترین رشد را نسبت به سایر امکانات اینترنت داشته است، وب است که بی تردید یکی از اصلی ترین عوامل رشد این شبـکه به شمار می آید.

با توجه به اینکه بهترین موتورهای جستجو دارای پایگاه داده ای حدوداً ۵۰ درصد صفحات موجود در وب هستند از این رو مستقر شدن پیوندهای با اهمیت بیشتر و الگوشناسایی و کشف آنها در کارایی موتورهای

جستجو و تامین رضایت کاربران بسیار حیاتی است[۱۵].

یکی از راههایی که موتورهای جستجو، برای کاهش زمان جستجو به کار می برند، پیش پرداش محتوای وب سایت هاست. به این ترتیب که وقتی کاربر درخواست یک پرس و جو را می دهد. به جای این که این پرس وجو به میلیون ها وب سایت فرسـتاده شـود، با داده از پیـش پردازش شـده در یـک سـایت مقایسـه می شـود و مطابقت صـورت می پذیـرد. پیش پـردازش به کمـک برنامه نرم افزاری به نام خـزنده انجام می گیرد. خزنده موظف است صفحات وب را برای تحلیل و ایجاد شاخص در یک روال منظم، سریع و جامع استخراج کرده و تحویل انباره صفحات بدهد[۱۰].

با توجه به مطالب ذکر شده، بررسی و بهینه نمودن موتورهای جستجو و به خصوص چگونگی دانلود صفحات و نوسازی آنها و هم چنین کم کردن بار به وجود آمده بر روی وب سایت ها و غیره، همگی مواردی هستند که ضرورت بحث را به طور واضح نشان می دهند.

۱-۴ ساختار پایان نامه

در این پایان نامه، در فصل دوم به بیان مبانی و مفاهیم پایه ای درباره انواع موتورهای جستجو، معماری و اجزای آن ها، همچنین نحوه ی عملکرد هر یک از اجزا خواهیم پرداخت و در ادامه مراحل کار موتورهای جستجو، الگوریتم های رتبه بندی و دسته بندی موتورهای جستجو از لحاظ کاربرد مورد بررسی قرار خواهند گرفت. در فصل سوم، معماری خزشگرهای وب، سیاست ها و استراتژی های انتخاب صفحات، چالش های اجرای یک خزنده وب بیان خواهد شد و در ادامه استراتژی های خزیدن به همراه الگوریتم های هر یک از آنان به طور کامل تشریح خواهد شد. در فصل چهارم نیز نتایج تجربی که بر روی برخـی از الگوریتـم های خـزش مورد کاربـرد در موتورهای جستجوی امروزی صورت گرفته، بیان و نمودارهای هر یک ترسیم و توضیح داده شده است و در آخر در فصل پنجم نیز نتایج حاصل شده بیان می گردد.

فصل دوم

مبانی و مفاهیم پایه

۲-۱ مقدمه

دنیای امروز دنیای اطلاعات است و سریع ترین راه انتقال اطلاعات استفاده از فضای وب می باشد. با وجود آن که پیدایش وب موجب تحول شگرفی در فراگیری اخبار و اطلاعات علمی شده است اما همانطور که در شکل های ۲-۱ و ۲-۲ مشاهده می شود افزایش زیاد حجم اطلاعات در جهان مشکل یافتن اطلاعات ارزشمند و معتبر را از میان میلیون ها صفحه اطلاعاتی در سراسر جهان به دنبال داشته است به همین دلیل امروزه مسئله بازیابی اطلاعات از مهم ترین مباحث مورد توجه در حوزه مطالعات فضای وب است. برای حل این مسئله ابزارهای مختلفی به وجود آمده است، کارآمدترین و محبوب ترین ابزار بازیابی اطلاعات، موتورهای جستجو می باشد. موتورهای جستجو، طبقه بندی و دسترسی به اطلاعات را ساده می‌سازند. وب منبع عظیمی‌از اطلاعات است که روز به روز بر حجم آن افزوده شود. وب محلی برای ترافیک و رد و بدل اطلاعات در موضوعات مختلف است. با عمومی شدن استفاده از صفحات وب نیاز به پیدا کردن این صفحات یک مساله جدی برای کاربران اینترنت شده است. در حال حاضر میلیونها صفحه که اطلاعات فراوانی از موضوعات مختلف را در بر دارند بر روی سرویس دهنده های مختلف وجود دارند و این در حالی است که هر روز نیز بر حجم این اطلاعات افزوده می‌شود. [۴۴]

شکل۲-۲ متوسط تغیرات صفحه در هر ۱۰ روز]۶۱[

شکل۲-۱ درصد تغیرات صفحه]۹[

جنبه مثبت وب این است که اطلاعات فراوانی را در موضوعاتی بسیار گسترده، ارائه می‌دهد اما جنبه منفی آن این است که اگر کاربری دنبال موضوعی خاص باشد، کدام صفحه را بخواند و از میان میلیونها صفحه موجود، کدام صفحه و یا صفحات نیاز او را برآورده می‌کند. در چنین مواقعی کاربران سراغ موتورهای جستجوگر می‌روند. آمارهای رسمی‌نشان می‌دهد که افراد بسیاری سفر در دنیای وب را با موتورهای جستجوگر آغاز می‌کنند.

شبکه جهانی اینترنت در اواخر دهه ۱۹۶۰ پا به عرصه ظهور گذاشت، اما تا سال ۱۹۹۰ ابزارهایی برای کاوش اطلاعات موجـود در آن وجـود نداشت. با مروری اجمالی بر تاریخچـه ابزارهـای کاوش در وب می توان دریافت که تقریباً کلیه پیشرفتها در این زمینه توسط دانشجویان و طرحهای پژوهشی آنها صورت گرفته است. در سـال ۱۹۹۰ اولیـن ابـزار کاوش تـوسـط آلان اِمتیـج^[۵] در دانشـگاه مـک گـیل^[۶] تحـت عنـوان آرچـی^[۷] توسعه یافت. این ابزار کاوش تنها می توانست فایلهای اینترنتی، نه متن و اسناد موجود در اینترنت را بازیابی کند[۵۳].

در سال ۱۹۹۳ در دانشگاه نوادا برای بازیابی اسناد و متون در سرورهای گوفر^[۸] نظامی موتور جستجویی مشابه آرچی طراحی شد که ورونیکا^[۹] نام داشت. در واقع ورونیکا برای اولین بار امکان جستجو و بازیابی متن و اسناد ساده بدون تصویر یا پیوندهای فرامتنی را در اینترنت فراهم کرد[۵۰].

آرچی و ورونیکا، پدر و مادر تمام ابزارهای کاوش امروزی به شمار می آیند. بعدها دو ابزار کاوش برای جستجوی اطلاعات در محیط وب توسعه یافتند که عبارت بودند از آلی وب^[۱۰] و شبکه جهانی وب واندر^[۱۱]. شبکه جهانی وب واندر که توسط ماتئوگری^[۱۲] در دانشگاه ام آی تی توسعه یافت از روبات ها به تعبیر دیگر برنامه های کامپیوتری برای جستجو و نمایه سازی صفحات وب استفاده می کرد. به این ترتیب اولین موتور کاوش پا به ظهور گذاشت و پایگاه موتور کاوش تحت عنوان وندکس^[۱۳] شکل گرفت[۵۳].

در اوایل سال ۱۹۹۴ دو دانشجوی دوره دکتری مهندسی برق دانشگاه استانفورد به نامهای دیوید فیلو^[۱۴] و جری^[۱۵] یانگ فهرستی از سایتهای وب مورد علاقه و منتخب را تهیه و در محیط وب ارائه کردند . سپس به منظور جستجو در پایگاه اطلاعاتی گرد آوری شده از سایتها، نرم افزار کاوشی به آن افزودند و آن را یاهو نام نهادند. پس از مدتی، حجم اطلاعات موجود در یاهو افزایش یافت و روزانه هزاران نفر به آن مراجعه کردند[۱۸].

در دسامبر ۱۹۹۵ آلتا ویستا^[۱۶] به عنوان یکی از شناخته شده ترین موتور های کاوش ظهور پیدا کرد و به دلیل ویژگیها و نوآوری هایی که در آن پیش بینی شده بود، به سرعت به عنوان یکی از بهترین ابزارهای کاوش اینترنت مطرح شد به طوری که توانایی انجام روزانه میلیون ها جستجو را بدون کاهش سرعت بازیابی اطلاعات به همراه داشت[۵۳]. آلتا ویستا اولین موتور کاوشـی بـود که از زبان طبیعی «مانند جستجوی جمله آب و هوای تهران چطور است؟» و عملگرهای بولی برای بازیابی اطلاعات در محیط وب استفاده کرد.

در مـاه مـی ۱۹۹۶ هات بات^[۱۷] بــه عنــوان یـکی دیـگـر از ابـزارهـای مهــم کـاوش ابـداع شـد که روبات آن قـادر بـود روزانـه حـدود ۱۰ میلیـون صفحـه در محیـط وب را در پایــگاه خـود نمایه کنـد. در سـال ۱۹۹۵ اولیــن متا کراولر^[۱۸] توسـط سلبـرگ ظهـور پیـدا کرد. این ابـر موتـور کاوش می توانست در پایگاه شش موتور کاوش و راهنمای موضوعی به طور هم زمان به جستجو بپردازد. در اواخر سال ۱۹۹۷ یکی از بزرگترین و مهمترین ابزارهای کاوش امروزی یعنی موتور جستجوی گوگل^[۱۹] از طریق طرح تحقیقاتی دانشگاه استانفورد ظهور یافت. گوگل تلاش کرد که در نظام رتبه بندی نتایج کاوش خود مبتنی بر میزان ارتباط آنها با کلید واژه های جستجو، تحول اساسی به وجود آورد که از طریق استفاده از معیار میزان استناد به یک سایت مشخص توسط سایت های دیگر صورت می گیرد[۵۳].

پیرولی^[۲۰] در سال ۱۹۹۷ به مطالعاتی درباره ی رابطه بین “شرایط مطلوب” یک صفحه و طول عمر آن پرداختند. از آنجا که بسیاری از خزنده^[۲۱] ها تنها می توانند زیر مجموعه کوچکی از وب را دانلود کنند، خزنده باید به دقت تصمیم بگیرید که کدام صفحات را دانلود کند. بنابراین بررسی می کنیم که چطور یک خزنده می تواند پیوند “مهـم” را خـیلی زود کشـف و شناسایی کند[۱۸].

ادوارد^[۲۲]، ریچارد^[۲۳] و دوستانشان در سـال ۱۹۹۸ مطالعـاتی در مورد «چگونگی زمانبندی یک خزنده وب برای بهبود نوسازی صفحه» انجام دادند. نتیجه این مطالعات به این صورت بود که در آن خزنده های وب به منظور حفظ صفحات به روز شـده، صفحات دانلـود شـده را به صـورت دوره ای به روز می کنند.

فرد^[۲۴]، آنجا فلدمن^[۲۵] و بالاچاندر^[۲۶] در سال ۱۹۹۹ مطالعات تجربی درباره چگونگی تغییر صفحات وب را انجام دادند. کمیته علوم کامپیوتر دانشگاه استانفورد در سال ۲۰۰۱ پژوهشی را با عنوان «پیمایش وب: کشف و نگهداری مقیاس بزرگی از داده های وب» انجام دادند[۵۳].

موتور جستـجوگر با گرفتن عبارتـی مختصـر، کاربر را با لیستـی از سایتها روبه رو می‌کنـد که به موضـوع مـورد عـلاقه او مرتبـط اسـت. موتـور جستجـوگـر برای کمـک به کاربـران در یافتـن اطلاعات موجـود در سایـر سایتهـا طراحی شده اسـت. بسیاری از آن ها در ابتـدا تنهـا پـروژه های دانشـگاهی بـوده اند نظیـر: Google, Inktomi, Yahoo.

وقتی یک کاربر عبارتی را جستجو می‌کند، موتور جستجوگر لیستی از سایتها را نشان می‌دهد که تعداد آنها از چند مورد تا میلیونها صفحه متغیر است. سایتهایی که موتور جستجوگر به عنوان نتایج جستجویشان نشان می‌دهند بر حسب میزان ارتباط با موضوع جستجو شده به ترتیب نزولی لیست می‌شوند. به عبارت دیگر سایتی که به عنوان اولین نتیجه جستجو معرفی می‌شود، مرتبط ترین سایت به عبارت جستجو شده از دید آن موتور جستجوگر بوده است[۵۹].

هر چه بر محبوبیت وب افزوده می‌گردد نیاز به بایگانی کردن اطلاعات آن نیز بیشتر می‌شود. افرادی که دستی در تجارت الکترونیک دارند اذعان می‌کنند که آوردن بیننده به سایت ضروری ترین شرط موفقیت برای سایتهای تجارت الکترونیک است. فرقی نمی‌کند که سایت چه کالا و خدماتی را ارائه می‌کند، هر سایت اگر خواهان کسب در آمد و محبوبیت است، باید بیننده داشته باشد. موتور جستجو نیز باید اطلاعات را به سرعت در اختیار کاربران قرار ‌دهد. بدون موتور جستجوگر، وب تنها به بخش کوچکی از موفقیت امروزی خود دست می‌یافت، زیرا موتور جستجوگر وب را به رسانه ای قابل استفاده برای همه تبدیل کرده است چرا که از هیچ کس توقع نمی‌رود که آدرسهای بسیاری از سایتهای مختلف را به یاد داشته باشند. آنچه که تمام موتورهای جستجو گر با درجات متفاوتی از موفقیت انجام می‌دهند، فراهم آوردن یک وسیله جستجوی ساده است[۱۲ و ۴۵].

موتورهای جستجـو همیشـه به عنوان بخشی از طرح های تجـاری شرکت ها پدید می آیند و فلسفه تأسیس این شرکت ها در اصل ایجاد نظام های جستجوی رایگان برای کاربران اینترنت نیست. شرکت های مذکور این موتورهای جستجو را به دلایل مختلفی از جمله برای تبلیغ نام یک محصول، فروش فضای تبلیغـاتی، تبلیغ یک محصول نرم افزاری یا سخـت افزاری، ارتقاء یک خـدمت اطلاعاتی پیوستـه یا مشـتری یابی برای یک سایت وب تهیه می کنند. لازم به ذکر است به طور مستقیم از یک موتور جستجو سودی به دست نمی آید، بلکه سود حاصل، ناشی از مشتری هایی است که آنها به خود جلب می کنند.

ممکن است در نگاه اول این امر برای افراد عادی به راحتی قابل هضم نباشد و به دلیل رایگان بودن جستجو، افراد دیگر ضرورتی نمی بینند که به نیات واقعی فراهم کنندگان خدمات جستجوی اطلاعات توجه نمایند. برای جلب توجه بیشتر مشتریان و در نتیجه رقابت میان موتورهای جستجو، آنها به طور دائم در تلاش هستند که خدمات خود را ارتقا بخشند و اطلاعات خود را بروز نمایند اما کاربران باید به این نکته توجه نمایند که نیت واقعی فراهم کنندگان خدمات جستجو، کسب سود بیشتر است، اگر در کوتاه مدت هـم این مدنظر نباشـد، به طور حتم در دراز مدت هـدف همین است. تنها موتورهای جستجـویی می توانند کسب سود مناسب را در دراز مدت تضمین نمایند که قابلیت جوابدهی بیشتر و مناسب تر را به سؤالات مختلف کاربران داشته باشند[۴۵].

تعداد بینندگان هر سایت، در برگیرنده آن در دنیای وب است. سایتی که بیننـده ندارد بدون شک مرگی آنلاین را تجربه می‌کند. آمارهای رسمی‌ به خوبی نشان می‌دهند که موتورهای جستجوگر ابزار مناسبی هستند که کاربران آنها خدمات و اطلاعات مورد نیاز خود را می‌یابند. البته تنها رتبه های بالای نتایج جستجو است که مورد توجه کاربران قرار دارد و آنها به سایتهای لیست شده در این رتبه ها مراجعه می‌کنند. کاربران هنوز هم علاقه دارند که ده سایت اول در نتایج جستجو را مرور کرده از بقیه سایتها صرف نظر کنند. این رفتار کاربران پیام بسیار واضحی دارد: «سایتهایی که در رتبه های بالا قرار نمی‌گیرند، بینندگان چندانی هم نخواهند داشت»[۳۱].

با دقت در این رفتار کاربران اهمیت کسب رتبه های بالا در موتورهای جستجوگر روشن تر می‌شود. نکته دیگر آنکه بینندگانی که بدین ترتیب از طـریق موتورهای جستجـوگر روانه سایت ها می‌شوند عمـوماً علاقه مندان به آن سایت هستند و این در حالی است که هزینه چندانی صرف آوردن آنها به سایت نشده است. امورزه تجارت الکترونیک خود را با مسئله رتبه بندی در موتورهای جستجوگر هماهنگ کرده است زیرا رتبه های بالاتر مستقیماً به فروش بیشتر تعبیر می‌شوند. طبق آمارهای ارائه شده در ابتدای سال میلادی ۲۰۰۳ نزدیک به ۹۳ درصد بینندگان سایتهای فعال در زمینه ارائه هدایای کریسمس را موتورهای جستجوگر فراهم کرده اند که در این بین گوگل با ۲۷ درصد در صدر ایستاده است. هر روزه سایت های بسیاری در وب منتشر می‌شوند که دارندگان آنها به امید کسب در آمد و موفقیت به این تجارت نوین وارده شده اند اما تنها تعداد معدودی از آنها با بهره گرفتن از تکنیک های موثر کسب درآمد و با تکیه بر تخصص خود در این بین به موفقیت دست می‌یابند[۳۱ و ۴۵].

امروزه بازاریابی در اینترنت روش های بسیاری را برای کسب در آمد هر چه بیشتر در اختیار سایت های قرار داده است اما انتخاب اول تمامی‌سایت ها رتبه های بالا در موتـورهای جستجوگر است. موتورهای جستجوی اولیه به کاربـران امکان می دادند که فقط بخشی از وب را جستجـو نمایند اما امـروزه با پیشرفت های اخیر و افزایش قابلیت های آنها، می توانند دیگر بخش های اینترنت را نیز کاوش نمایند. به طور خلاصه می توان گفت که موتور جستجوگر ابزاری است که کاربران اینترنت به کمک آنها سایت ها و اطلاعات مورد علاقه خود را می‌یابند. نتایج جستجوی تمام موتورهای جستجوگر دقیق نیست. بسیاری از کاربران دریافته اند که در اغلب موارد ۱۰ رتبه اول نتایج جستجوی موتورهای جستجوگر می‌تواند خواسته آن ها را برآورده کند. تجارت الکترونیک به شدت خود را با مسائل رتبه بندی در موتورهای جستجوگر هماهنـگ کـرده است و همه سایـت ها برای کسب رتبه های بالا تلاش می‌کنند[۴۵].

در بخـش اول این فصـل، جهت آشـنایی بیشتـر با مـوتورهای جستجـو و اجـزای آن، مفاهیم اولیه مـربوط به موتورهای جستجو و انواع آن را بیان نموده و نحوه عملکرد هر یک شرح داده می شود.

۲-۲ انواع موتورهای جستجو

موتورهای جستجو از لحاظ نحوه عملکرد و نوع انجام جستجو به چندین دسته زیر تقسیم می شوند:

• موتورهای جستجوی کلید واژه ای^[۲۷]
• موتورهای جستجو بر اساس فهرست راهنمای موضوعی^[۲۸]
• موتورهای جستجوی مبتنی بر خزنده^[۲۹]
• موتورهای جستجوی ترکیبی^[۳۰]
• موتورهای جستجوی متا^[۳۱]
• موتورهای جستجوی هوشمند ^[۳۲]
• موتورهای جستجوگر مبتنی بر پرداخت^[۳۳]

۲-۲-۱ موتورهای کلید واژه ای

این جستجوگرها دارای کادر مشخصی برای تایپ کلمه یا عبارت مورد جستجو هستند. کاربران با تایپ عبارت مربوط به موضوع از طریق موتور جستجو، کلیه سایت ها و صفحاتی که آن کلمـه یا عبارت را در بر دارند بازیابی می کنند. این موتورها با سرعت زیاد، حجم انبـوهی از منابع مرتبـط با موضوع مشـخص شده را به ترتیـب ارائه می کنند. این موتورها به دلیل دقیق و تخصصی نبودن سایت های بازیابی شده، گاهی اوقات نتایج نامرتبط به موضوع مورد نظر را به کاربر برمی گرداند و معمولاً برای جستجوی عمومی یک موضوع خاص مورد استفاده قرار می گیرند[۷ و ۵۰].

۲-۲-۲ موتورهای جستجو بر اساس فهرست راهنمای موضوعی

این موتورها تنها سرفصل‌ها و عناوین موضوعات را جستجو می‌کنند مانند یاهو. این جستجو، ‌شبیه جستجو در فهرست یک کتاب است. این جستجوگرها دارای فهرست موضوعی خاص خود می باشند. با کلیک کردن بر روی هر موضـوع، زیر مجمـوعه آن موضـوع در اختیار کاربـر قـرار می گیـرد و به همین ترتیب تا دقیـق ترین سایت های مربوط به موضوع مورد جستجو مشخص می شوند.

این نوع جستجو با دخالت مستقیم و نظارت صاحبان اسناد و مستندات وب ثبت و سازماندهی می شود. به

طور مثال کلیه اسناد در چندین شاخه از قبیل: هنر، ورزش، تفریح، خبر و … تقسیم بندی شده و تمامی این شاخه ها نیز به چندین زیر شاخه تقسیم می شوند. مثلاً شاخه هنر به زیرشاخه های موسیقی، سینما، نقاشی و… تقسـیم می شود و خود این زیرشاخه ها نیز به زیرشاخه های دیگری تقسیم می شوند.

صاحب یک سند موظف است آن را با توضیحـات کافی که در ویراستارهـای ویژه درج می شود در فهرسـت دایرکتوری متناسب با آن سند درج کند. در این روش، کاربران شانس بیشتری برای یافتن نتیجه مطلوب خواهند داشت. این روش ممکن است برای برخی کاربران آماتور راضی کننده نباشد زیرا این کاربران علاقه ای به جلو رفتن در میان شاخه ها و زیرشاخه ها را ندارند[۷].

برخی از مزیت های موتورهای جستجو بر اساس فهرست راهنمای موضوعی عبارتند از[۷ و ۵۰]:

• کیفیت بهتر اطلاعات به علت نمایه سازی آنها توسط انسان
• دسترسی بهتر به اطلاعات مرتبط
• صرف زمان کمتر برای دسترسی به اطلاعات
• سهولت مرور و بازیابی اطلاعات

این موتورهای جستجو دارای نقاط ضعفی نیز می باشند که می توان به موارد زیر اشاره نمود[۷ و ۵۰]:

• در سازماندهی اختیاری منابع که روش اصلی موتورهای راهنما است، یک موتور راهنما ممکن است منابع را به گونه‌ای طبقه‌بندی کند که متفاوت از موتور راهنمای دیگر باشد. به این ترتیب نمی‌توان از یک الگوی واحد در همه موتورهای راهنما برای ارزیابی استفاده کرد.
• انتخاب، رتبه‌بندی و طبقه‌بندی صفحات وقت‌گیر و هزینه زیادی را تحمیل می‌کند. به این ترتیب نه‌تنها نمی‌توان منابع جدید را به سرعت اضافه نمود، در نتیجه منابع بازیابی شده از موتورهای جستجو روزآمد نیستند.
• افراد با ذهینت خود در رابطه با مفید بودن یا نبودن منابع تصمیم‌گیری می‌کنند، به این ترتیب آنچه که از طرف یک نفر ممکن است مفید باشد از طرف شخص دیگر ممکن است مفید نبوده و در راهنما قرار نگیرد.
• پایگاه های اطلاعاتی آنها اندک است.
• روز آمدی آنها نسبتا دیر انجام می شود.
• پوشش کم اطلاعات موجود در وب.
• نیاز به آگاهی از ساختار سلسله مراتب موضوعی علوم.

تعداد موتورهای راهنما در مقایسه با سایر موتورهای جستجو زیاد نمی‌باشد ولی مهم ترین آن‌ ها عبارتند از:

• Galaxy (http://galaxy/.Com)
• HotBot Directory (http://hotbot/. Lycos.Com)
• LookSmart (http://www/.looksmart.Com)
• Open Directory Project (http://dmoz/.Org)
• Yahoo! (http://www/.yahoo.Com)
• Google Directory (www. google.Com)

۲-۲-۳ موتورهای جستجوی مبتنی بر خزنده

در این نوع از موتورهای جستجوگر، کار جمع آوری اطلاعات بر عهده خزنده ها است. در حالت کلی زمانی که صحبت از موتور جستجو می‌شود مقصود این نوع آن است. این نوع از موتورهای جستجو در واقع به صورت هوشمند پهنه وب را پیمایش، مجموعه اسناد و پرونده ها را دریافت و رده بندی می کنند. بررسی آیتـم های مـورد جستجـو کاربران بر اسـاس شاخـص های تهیه شده صـورت می گیرد. فرایند های دریافـت، ذخیـره، رده بنـدی و شاخص دهی بر اسـاس الگوریتـم ها و به صـورت خودکار انجـام می شود.

پایگاه داده این نوع از موتورهای جستجوگر بزرگتر از سایر انواع است و اطلاعاتی را که آنها ارائه می‌دهند معمولاً بروزتر می‌باشد. عملیات بروز رسانی و گستـرش پایگاه داده موتور جستجـوگر از یک هفتـه تا چند ماه به طول می‌ انجامد. خزنده ها، هیچ گاه از کار نمی‌ایستند و به طور مداوم به جمع آوری اطلاعات مشغول هستند. ممکن است اطلاعات جمع آوری شده توسط آن ها از صفحات جدیدی باشد و یا اطلاعات بروز شده از صفحاتی باشد که قبلا هم به آنها مراجعه کرده اند[۵۰ و ۳۱].

موتورهای جستجوی مبتنی بر خزنده در مقایسه با راهنماهای موضوعی دارای پایگاه های اطلاعاتی بزرگی هستند. این نوع از موتورهای جستجو، بهترین گزینه برای جستجوهای ترکیبی محتوا/کلیدواژه هستند و اطلاعات روزآمدی را در اختیار کاربران قرار می دهد. محدودیت جستجو بر اساس تاریخ، نوع قالب، رشته و …، جستجوی حجم عظیمی از اطلاعات در مدت زمان اندک و کنترل در طول جستجو که در موارد لزوم بتوان عبارات جستجو را ترکیب نمود، را می توان از دیگر مزایای این نوع از موتورهای جستجو به شمار آورد.

موتورهای جستجوی مبتنی بر خزنده دارای معایبی نیز می باشند که می توان به مواردی از قبیل: دشواری یافتن موارد موردنـظر به دلیل نداشتن دسته بنـدی های موضوعـی، بازیابی های نامرتبـط، متفـاوت بودن تکنیک های جستجو