۱۹۹۶۹۸

۵۴۱۴۴

۶۸/۳

۷۲/۰

قائم شهر

۱۸۲۲۴۰

۵۰۰۴۹

۶۴/۳

۶۶/۰

منبع : سالنامه آماری استان مازندران
نمودار شماره(۳-۱): جایگاه شهر ساری در سلسله مراتب شهری استان مازندرا ن

منبع : سالنامه آماری استان مازندران
۳-۲-موقعیت سیاسی ،جغرافیایی وریاضی شهر ساری
شهر ساری مرکز استان مازندران وازموقعیت سیاسی – اداری ویژه­ای برخوردار است. از لحاظ موقعیت جغرافیایی در طول شرقی ۵۳ درجه و ۳۷ دقیقه و عرض شمالی ۳۴ درجه و ۳۶ دقیقه واقع شده است. این شهر از شمال به دریای خزر، از شرق به شهرستان نکا، از غرب به شهرستان‌های جویبار، قائم‌شهر و از جنوب شرقی به رشته کوه‌های البرز و استان سمنان محدود گردیده است. همچنین بر سر راه ارتباطی، تجاری، گردشگری و زیارتی نواحی داخلی وجنوبی کشور باشهرهای استان های شمال شرقی (به ویژه شهر مشهد) و شمال غربی کشورقرار داردکه از طریق راه­آهن سراسری و راه آسفالته با مرکز و سایر استانها ارتباط می­یابد.راه آهن سراسری نیز از جنوب شهر ساری و ازمیان بافت مسکونی محله ی سروینه باغ ،مجموعه ی پادگان نظامی ، بیمارستان ارتش و راه آهن می گذرد و در فاصله ۵/۱ کیلومتری شرق رودخانه تجن، مسیر جاده ساری-گرگان را قطع کرده به شمال آن می رود.
۳-۳- وجه تسمیه شهر ساری
حدود سه هزار سال قبل ازمیلاد قومی از آریاییان به فلات ایران مهاجرت نمودندگروهی محل اقامت جدید خود را به تبری (ساآری ) یا (سا آریه ) نام نهادند. این دو نام در زبان فارسی به ترتیب سروری کردن وآسایشگاه (آسودن گاه) معنی می دهد .ساآریه از دو جزء “سا” و “آریه” ساخته شده است. جزء “سا” از مصدر سای^[۷۷] باستانی و به معنی آسودن و جزء “آری” یا “آریه” به معنی ایرانی یا آریایی و نشانگر مفهوم استقرار و یا محل زندگی و آرامش (قوم آریایی ) خواهد بود. “ساریه” و “ساردیه”نیز در نوشته های متقدمین در ارتباط با ریشه اصلی نام شهر ساری آمده است (حجازی کناری، ۱۴۶:۱۳۷۲).
در نقشه ی منتشر شده از روزگار هخامنشیان در تمامی کناره های جنوبی دریای مازندران تنها نام یک شهربانام زاد راکارتا^[۷۸]وجوددارد که ازآن به عنوان مرکز ایالت یا ساتراپ هرکانا یاد شده است .مکان جغرافیائی شهر زادراکارتا دقیقاً با جایگاه کنونی شهر ساری همخوانی دارد(اسلامی، ۱۳۷۳: ۳۹).
گروهی نیز معتقدند نام ساری از”سارویه” فرزند فرخان بزرگ پادشاه طبرستان گرفته شده است. وی به یکی از بزرگان دربار خود به نام “باو” فرمان دادتا شهر ساری را در محلی به نام “اوهر” (که بعدها به نارنجه کتی معروف شد) بنا کند. مکان مورد نظر به واسطه موقعیت ممتاز و نهرهای فراوان و محلات باصفای اطرافش انتخاب گردید. سارویه پس از بنا ،پایتخت طبرستان گردید (خلیلی جویباری، ۱۹:۱۳۷۹).
مرحوم سیداحمد کسروی تبریزی در کتابهایی به نام شهر ودیه ها وجه تسمیه ساری یا سارویه را از وفور پرندگانی به نام ساروان نوشت بر این باور بود که ساروان به معنی جائی که سار در آنجا زیاد است .گروهی از پژوهشگران نیزمعتقدند که نام باستانی شهر ساری سیرینکس^[۷۹] بوده است؛ آنها برای اثبات ادعای خود از سکه های بدست آمده به روزگار اشکانیان بهره می برند .و بر این باورند که جایگاه ضرب این سکه ها نیز در همین شهر بوده است (اسلامی، ۱۳۷۳: ۴۰).

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در قرن چهارم هجری شهر سارویه به ساری تغییرنام یافت (سازمان مدیریت و برنامه ریزی ، ۱۳۸۳: ۴).
۳-۴- موقعیت طبیعی شهر ساری
از لحاظ موقعیت طبیعی این شهر در جنوب دریای مازندران و در منطقه ی جلگه ای قرار گرفته و درنواحی جنوب و جنوب غربی ، بخش­های کوهستانی آن پوشیده از جنگل و درتپه ماهورهای کم ارتفاع ،اراضی کشاورزی و باغات مرکبات گسترش یافته است(طرح تفصیلی ساری، ۱۳۷۹).
رود خانه تجن که از پر آب ترین رود خانه های استان می باشد از ارتفاعات جنوبی شهرستان سرچشمه گرفته و در بخش شرقی به دریای مازندران منتهی می شود . مقدارقابل توجهی ازنهرهای منشعب از رودتجن و ارتفاعات جنوبی در بافت شهر جریان داشته و امکان استفاده از فضاهای مناسب و زیبایی را برای شهروندان خود فراهم کرده است. از لحاظ توپوگرافی شهر ساری در طبقه ارتفاعی ۱۰۰-۰ استقرار یافته که ارتفاع این شهر از سطح دریای آزاد ۵/۱۱۸ متر (طرح جامع شهر ساری۷۵ )و شیب عمومی شهر نیزاز جنوب به شمال بسیار ملایم است .
۳-۴-۱- وضعیت آب و هوای شهرساری
عواملی مانند ارتفاع از سطح دریا، پوشش گیاهی، فاصله از دریا و … تأثیرگذار در شرایط آب و هوایی می­باشند. در شهرستان ساری هوای بخش جلگه­ای مرطوب و قسمت کوهستانی آن مانند سایر نقاط کوهستانی استان سردسیر است. و به علت مجاورت با دریا (۲۷ کیلومتری) مانند اغلب شهرهای ساحلی دریای خزر دارای آب و هوای مرطوب و نسبتاً گرم می­باشد. منابع اصلی تأمین رطوبت در استان مازندران، دریای خزر و توده­ هوای مرطوب مدیترانه­ای است که تأثیرات خود را در شهر ساری نیز گذارده است به همین دلیل میزان رطوبت از غرب به سمت شرق استان کاهش می­یابد (طرح جامع شهر ساری، ۱۳۸۰:۲۴).
۳-۴-۱-درجه حرارت درشهر ساری
بر اساس آمارهای موجود هواشناسی معدل درجه حرارت شهر ساری بین حداکثر ۵/۳۴ درجه و حداقل ۱۲/۱ درجه متغیر است. گرمترین ماه های سال تیر و مرداد و سردترین ماه های سال دی و بهمن می­باشد. تأثیر رطوبت دریای خزر در هوای شهر باعث گردیده برودت هوا در فصول سرد نیز بندرت از صفر درجه سانتیگراد پایین­تر رود (سالنامه­آماری مازندران، ۱۳۸۵: ۴۳).
داده هاو اطلاعات به دست آمده نشان می دهد که میانگین سالانه دما در شهر ساری در دوره ۱۰ ساله ۱۳۸۰-۱۳۹۰، بین ۱۷-۵/۱۸ درجه سانتی گراد در نوسان است .
۳-۴-۳- وضعیت بارندگی درشهر ساری
ساری از جمله شهرهای پرباران استان به شمار می رود که حداکثر میزان بارندگی به ترتیب در فصول پاییز،زمستان، بهار و تابستان است .هر چند میزان بارش در فصول خشک در حدی نیست که با تبخیر ناشی از افزایش دما بتواند مقابله نماید .با توجه به این امر که معدل میزان بارندگی شهر ساری در سال­های اخیر رقم ۲/۸۳۲ میلیمتر را نشان می­دهد که در مقایسه با میزان بارندگی در استان از مقدار بارش قابل توجهی برخوردار است (طرح تفصیلی ساری، ۱۳۷۹).
بارندگی های شهر ساری متاثر از دو پدیده آدوکسیون هوای قطبی برروی دریای خزر و سیستمهای باران زایی است که از قطاع غربی به کشور وارد می شوند .
بررسی توزیع ماهیانه بارندگی در شهر ساری در دوره ده ساله ۱۳۹۰-۱۳۸۰ به طور متوسط بیشترین نزولات جوی در ماه های مهر،آبان ودی رخ می دهد .
نمودار ( ۳-۲) حداکثر بارش وتعداد روزهای بارندگی شهرساری درسال۱۳۹۰
ماخذ: سازمان هواشناسی استان مازندران
۳-۴-۴-رطوبت هوای شهر
متوسط رطوبت هوای شهر ساری در طی ماه های مختلف سال بین حداکثر ۷۵/۸۲ در شهریور ماه و حداقل ۲/۶۸ در تیرماه متغیر است در حالیکه میزان رطوبت نسبی هوا در مازندران در تمام طول شبانه­روز از ۶۰ درجه بیشتر است. قابل ذکر است میزان رطوبت هوا با توجه به فاصله شهر از دریا و منابع تأمین رطوبت متغیر می­باشد. چنانچه بخش­های شمالی و غربی شهرستان ساری از رطوبت بیشتری نسبت به جنوب و شرق شهرستان برخوردار می­باشند (طرح جامع شهرساری، ۱۳۸۰: ۲۵) .
نمودار (۳-۳) رطوبت شهر ساری سال ۱۳۸۵
بر اساس بررسی های انجام گرفته ،جهت باد غالب و نایب غالب در شهر ساری به ترتیب شمال غربی و شرق بوده و در مجموع ۰۹/۳۴ درصد هوای آرام مشاهده شده است .
۳-۴-۵- سیستم حرکت آبهای سطحی (باران)و موقعیت مسیل ها در شهر
جهات حرکت آبهای سطحی ساری از سمت جنوب به شمال و جنوب شرقی به شمال غربی می باشد .
رودخانه تجن مهمترین مسیل موجود در شهر بوده که آن را به دو قسمت کوچکتر شرقی و بزرگتر غربی تقسیم می نماید .
برای این رودخانه دائمی که رژیم آبدهی آن بارانی – برفی است ماه های اسفند و فروردین پرآب ترین و ماه آبان کم آب ترین می باشد . (مشاورین مازند طرح ،۱۳۸۹).

۳-۵-معیارهای ارزیابی الگوریتمهای دسته بندی
در این بخش توضیحاتی درخصوص چگونگی ارزیابی الگوریتم های دسته بندی و معیار های آن ارائه خواهد شد.
۳-۶-ماتریس درهم ریختگی^[۲۹]
ماتریس در هم ریختگی چگونگی عملکرد دسته بندی را با توجه به مجموعه داده ورودی به تفکیک نشان میدهد که:
TN: تعدادرکوردهایی است که دسته واقعی آنها منفی بوده و الگوریتم نیز دسته آنها را به درستی منفی تشخیص داده است.
FP: تعدادرکوردهایی است که دسته واقعی آنها منفی بوده و الگوریتم دسته آنها را به اشتباه مثبت تشخیص داده است.
FN: تعدادرکوردهایی است که دسته واقعی آنها مثبت بوده و الگوریتم دسته آنها را به اشتباه منفی تشخیص داده است.
TP: تعدادرکوردهایی است که دسته واقعی آنها مثبت بوده و الگوریتم نیز دسته آنها را به درستی مثبت تشخیص داده است.
جدول ۳-۹: ماتریس در هم ریختگی
رکوردهای تخمینی(Predicted Records)

دسته+
دسته–
FP
TN

دسته-

TP
FN

دسته+

رکوردهای واقعی(Actual Records)
مهمترین معیار برای تعیین کارایی یک الگوریتم دسته بندی معیاردقت دسته بندی^[۳۰] است. این معیارنشان می دهد که چند درصد ازکل مجموعه رکوردهای آموزشی بدرستی دسته بندی شده است.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

دقت دسته بندی بر اساس رابطه زیر محاسبه می شود:
CA
۳-۷-معیار ^[۳۱]AUC
این معیار برای تعیین میزان کارایی یک دسته بند بسیار موثر است. این معیار نشان دهنده سطح زیر نمودار ROC^[32] است. هرچقدرعدد AUC مربوط به یک دسته بند بزرگتر باشد، کارایی نهایی دسته بند مطلوب تر است. در ROC نرخ تشخیص صحیح دسته مثبت روی محور Y و نرخ تشخیص غلط دسته منفی روی محورX رسم میشود. اگر هر محور بازه ای بین ۰و۱ باشد بهترین نقطه در این معیار (۰, ۱) بوده و نقطه (۰, ۰) نقطه ای است که دسته بند مثبت و هشدار غلط هیچگاه تولید نمی شود.
۳-۸-روش های ارزیابی الگوریتم های دسته بندی
در روش های یادگیری با ناظر، دو مجموعه داده مهم به اسم داده های آموزشی و داده های آزمایشی وجود دارند. چون هدف نهایی داده کاوی روی این مجموعه داده ها یافتن نظام حاکم بر آنهاست بنابراین کارایی مدل دسته بندی بسیار مهم است. از طرف دیگر این که چه بخشی از مجموعه داده اولیه برای آموزش و چه بخشی به عنوان آزمایش استفاده شود بستگی به روش ارزیابی مورد استفاده دارد که در ادامه انواع روش های مشهور را بررسی خواهیم کرد]صنیعی آباده ۱۳۹۱[.
روش Holdout
در این روش چگونگی نسبت تقسیم مجموعه داده ها بستگی به تشخیص تحلیلگر داشته اما روش های متداول ازنسبت ۵۰-۵۰ و یا دو سوم برای آموزش و یک سوم برای آزمایش و ارزیابی استفاده میکنند.
مهم ترین حسن این روش سادگی و سرعت بالای عملیات ارزیابی می باشد اما معایب این روش بسیارند. اولین ایراد این روش آن است که بخشی از مجموعه داده اولیه که به عنوان داده آزمایشی است، شانسی برای حضور در مرحله آموزش ندارد. بدیهی است مدلی که نسبت به کل داده اولیه ساخته می شود، پوشش کلی تری را بر روی داده مورد بررسی خواهد داشت. بنابراین اگر به رکوردهای یک دسته در مرحله آموزش توجه بیشتری شود به همان نسبت در مرحله آزمایش تعدادرکوردهای آن دسته کمتر استفاده می شوند.
دومین مشکل وابسته بودن مدل ساخته شده به، نسبت تقسیم مجموعه داده ها است. هرچقدر داده آموزشی بزرگتر باشد، بدلیل کوچکتر شدن مجموعه داده آزمایشی دقت نهایی برای مدل یادگرفته شده غیرقابل اعتماد تر خواهد بود. و برعکس با جابجایی اندازه دو مجموعه داده چون داده آموزشی کوچک انتخاب شده است، واریانس مدل نهایی بالاتربوده و نمی توان دانش کشف شده را به عنوان تنها نظم ممکن درمجموعه داده اولیه تلقی کنیم.
روش Random Subsampling
اگر روش Holdout را چند مرتبه اجرا نموده و از نتایج بدست آمده میانگین گیری کنیم روش قابل اعتماد تری را بدست آورده ایم که Random Subsampling نامیده می شود.
ایراد این روش عدم کنترل بر روی تعداد استفاده از یک رکورد در آموزش یا ارزیابی می باشد.
۳-۸-۳-روش Cross-Validation
اگر در روش Random Subsampling هرکدام از رکوردها را به تعداد مساوی برای یادگیری و تنها یکبار برای ارزیابی استفاده کنیم روشی هوشمندانه تر اتخاذ کرده ایم. این روش در متون علمی Cross-Validation نامیده می شود. برای مثال مجموعه داده را به دوقسمت آموزش و آزمایش تقسیم میکنیم و مدل را بر اساس آن می سازیم. حال جای دوقسمت را عوض کرده و از مجموعه داده آموزش برای آزمایش و از مجموعه داده آزمایش برای آموزش استفاده کرده و مدل را می سازیم. حال میانگین دقت محاسبه شده به عنوان میانگین نهایی معرفی می شود. روش فوق ۲-Fold Cross Validation نام دارد. اگر بجای ۲ قسمت مجموعه داده به K قسمت تقسیم شود، و هر بار با K-1 قسمت مدل ساخته شود و یک قسمت به عنوان ارزیابی استفاده شود درصورتی که این کار K مرتبه تکرار شود بطوری که از هر قسمت تنها یکبار برای ارزیابی استفاده کنیم، روش K-Fold Cross Validation را اتخاذ کرده ایم. حداکثر مقدار k برابر تعداد رکوردهای مجموعه داده اولیه است.
۳-۸-۴-روش Bootstrap
در روش های ارزیابی که تاکنون اشاره شدند فرض برآن است که عملیات انتخاب نمونه آموزشی بدون جایگذاری صورت می گیرد. درواقع یک رکورد تنها یکبار در یک فرایند آموزشی شرکت داده می شود. اگر یک رکورد بیش از یک مرتبه در عملیات یادگیری مدل شرکت داده شود روش Bootstrap را اتخاذ کرده ایم. در این روش رکوردهای آموزشی برای انجام فرایند یادگیری مدل ازمجموعه داده اولیه به صورت نمونه برداری با جایگذاری انتخاب خواهند شد و رکوردهای انتخاب نشده جهت ارزیابی استفاده می شود.
۳-۹-الگوریتمهای دسته بندی
در این بخش به اجرای الگوریتم های دسته بندی پرداخته و نتایج حاصل را مشاهده خواهیم کرد.
درالگوریتمهای اجرا شده از هر سه روش Holdout, k fold Validation, Bootstrap استفاده شده است و نتایج با هم مقایسه شده اند. در روشHoldout که در نرم افزار با نام Split Validation آمده است از نسبت استاندارد آن یعنی ۷۰ درصد مجموعه داده اولیه برای آموزش و ۳۰ درصد برای آزمایش استفاده شده است. برای k fold Validation مقدار k برابر ۱۰ درنظر گرفته شده است که مقدار استانداردی است. در Bootstrap نیز مقدار تقسیم بندی مجموعه داده برابر ۱۰ قسمت درنظر گرفته شده است. مقدار local random seed نیز برابر عدد ۱۲۳۴۵۶۷۸۹۰ می باشد که برای همه مدلها، نرم افزار از آن استفاده می کند مگر اینگه در مدل خاصی عدم استفاده از آن ویا تغییر مقدارموجب بهبود عملکرد الگوریتم شده باشد که قید میگردد. اشکال ۳-۶و۳-۷ چگونگی استفاده از یک مدل ارزیابی را در Rapidminer نشان می دهد.

کربوهیدرات

۲۶ گرم

فیبر خوراکی

۲ گرم

۱-۱-۳- اهمیت سیب زمینی از نظر اقتصادی
سیب زمینی یکی از اولین گیاهانی است که منشا غذای انسان قرار گرفته است (Ovchinnikova et al. 2011)؛ بیش از ۸ هزار سال پیش کشت شده است و امروز در حداقل ۱۲۵ کشور دنیا کاشته می‌شود. اولین محصول کشاورزی است که در فضا نیز کشت شده است و سال ۲۰۰۸ به نام این محصول نامگذاری گردید از ۱۰۰ واریته وحشی بیش از ۵۰۰۰ واریته در حال حاضر تولید شده است. امروزه درآمد بسیاری از کشاورزان دنیا به آن متکی است بعد از برنج، گندم و ذرت چهارمین محصول کشاورزی مهم دنیاست (Monheim et al. 2008). علاوه بر مصارف مستقیم خوراکی برای انسان و دام، کاربردهای صنعتی زیادی برای این محصول پدید آمده است. مواد اولیه بسیاری از کارخانه‌های تولید کننده مواد خوراکی مثل چیپس سازی^[۳] و تولید نشاسته خوراکی سیب زمینی است. نشاسته سیب زمینی در صنایع مختلفی مثل تولید چوب و کاغذ، صنایع نساجی و تولید پارچه، تولید سوخت و حفاری‌های نفتی، نوشابه سازی و داروسازی کاربرد دارد. از نشاسته سیب زمینی که قابلیت برگشت به طبیعت را دارد به عنوان یک جایگزین پلاستیک‌ها می‌توان استفاده کرد و در تهیه ظروف پلاستیکی که مصرف بالایی دارند استفاده نمود. مقادیر زیادی الکل نیز برای مصارف مختلف صنعتی و پزشکی از سیب زمینی قابل استخراج است (FAO, 2009).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در ایران سیب زمینی در بین مردم از اهمیت خاصی برخوردار است. شاید کمتر خانواده‌ای است که روزانه سیب زمینی را در برنامه غذایی خود قرار ندهد. این محصول به دو صورت تازه خوری و فرآوری شده وارد سبد غذایی مردم می‌گردد. در کشور طی سال‌های اخیر ۱۲۰ واحد فرآوری سیب زمینی شامل چیپس، خلال، فرنچ فرایز، پودر، پوره، گرانول، اسلایس، نشاسته، سیب زمینی خشک و صنایع درجه بندی و بسته بندی سیب زمینی قادر به جذب بیش از۵۰۰ هزار تن سیب زمینی خام و تولید بیش از۱۵۰ هزار تن انواع فرآورده‌های این محصول می‌باشند (روزبهانی، ۱۳۸۵).
۱-۱-۴- میزان تولید و سطح زیر کشت سیب زمینی
حدود ۴۰ درصد کل سیب زمینی دنیا در اروپا، ۳۵ درصد در کشورهای در حال توسعه و ۲۵ درصد دیگر در سایر کشورها تولید می‌شود (Gul et al., 2011). چین عمده‌ترین تولید کننده جهان و ایران در رتبه دوازدهم قرار دارد (شکل ۱-۲) (FAO, 2011). در کشور ما نزدیک به دویست هزار هکتار سطح کشت سیب زمینی است که پنج میلیون تن تولید داشته است؛ که استان همدان بیشترین سطح کشت را به خود اختصاص داده است (شکل ۱-۳). عملکرد سیب زمینی آبی در کشور نزدیک ۲۷ تن در هکتار و در کشت دیم تقریبا ۵ تن در هکتار است (وزارت کشاورزی، ۱۳۸۹).
شکل ۱-۱- تولید کنندگان عمده سیب زمینی در جهان (FAO, 2011).
شکل ۱-۲- سطح زیر کشت (بالا) و عملکرد (پایین) سیب زمینی در ایران بر اساس سهم استان‌ها (وزارت کشاورزی، ۱۳۸۹).
۱-۱-۵- نکات زراعی پرورش سیب زمینی
سیب زمینی در انواعی از خاک‌ها رشد می‌کند اما خاک رسی شنی با زه‌کش و عمق مناسب برای محصول دهی خوب، لازم است. اسیدیته مطلوب برای رشد سیب زمینی ۲/۵ تا ۵/۵ است و اسیدی بودن خاک کمتر از این دامنه باعث پوسته پوسته شدن^[۴] غده می‌شود. برای سبز شدن مطلوب با کمترین خطر وجود ۵-۴ جوانه روی غده‌های بذری لازم است. غدد بذری باید ۵/۱ تا ۲ اینچ اندازه داشته باشند و غده‌های بزرگتر از این اندازه به قطعاتی با حداقل یک جوانه خرد می‌گردد و سپس کشت می‌شود. در انتخاب واریته برای کشت به نکاتی مثل دوره رشد، مقاومت به بیماری، قابلیت انبارداری و پخت و پز مناسب باید توجه کرد. دمای مطلوب برای کشت سیب زمینی حدود ۱۵ درجه سانتی‌گراد است. معمولا عمق کشت بذرها ۱۵ سانتی متر و فاصله دو بوته روی ردیف ۲۵ سانتی متر و بین هر دو ردیف ۸۰-۷۵ سانتی‌متر است. سیب زمینی یک گیاه وجینی است و باید تناوب کشت برای آن رعایت شود. در مراحل داشت به جز آبیاری در کشت آبی شامل مبارزه با علف‌های هرز و خاکدهی پای بوته است. معمولا کودهای NPK با نسبت مساوی و البته بستگی به شرایط خاک به صورت پیش و پس کاشتی استفاده می‌شود. کود سرک نیتروژن‌دار معمولا پس از کاشت و قبل از خاکدهی مصرف می‌شود. برداشت سیب زمینی با کاهش دمای هوا و خاک و زرد شدن راس اندام هوایی انجام می‌شود. تنها سیب زمینی‌های بدون ریشه و کاملا سفت و سالم برای انبارداری در مکان تاریک و مرطوب با دمای ۴۰-۳۷ درجه فارنهایت (۸-۵ درجه سانتی‌گراد) قابل استفاده است (Rowe, 1993؛ Waterer, 2002؛ Laszlo, 2010).
۱-۲- اهمیت کودهای آلی و زراعت سیب زمینی
با توجه به علاقمندی رو به افزایش در کل دنیا برای تولید مواد خوراکی و محصولات کشاورزی ارگانیک
(پاک) و با حداقل آلودگی به مواد شیمیایی مصرف کودهای آلی روند افزایشی پیدا کرده است (Hepperly et al., 2009). کودهای آلی شامل انواع کودهای حیوانی از قدیم الایام جهت تامین فسفر و نیتروژن برای گیاهان مصرف می‌شده است. این کودها باعث به هم چسبیدن ذرات خاک، نفوذپذیری و افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک، بهبود ساختمان خاک، جلوگیری از رها شدن بی رویه نیتروژن به محیط زیست و فعالیت میکروارگانیسم های مفید خاک می‌شوند (Gilley and Eghbal, 2002؛ El-Shazly, 2008) اما در سال‌های اخیر ورود انواع کمپوست تنوع زیادی به کودهای آلی بخشیده است (Mitelut and Popa, 2011).
حسندخت (۱۳۷۴) آزمایشی به هدف بررسی اثرات مقادیر مختلف نیتروژن خالص (۱۴۰، ۱۶۰ و ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار) و کود دامی (۰، ۲۰ و ۳۰ تن در هکتار) روی صفات کمی و کیفی سیب زمینی رقم‌های آئولا و مورن انجام داد. نتایج نشان داد اثر کود نیتروژنه بر عملکرد غده در سطح احتمال ۱% معنی‌دار گردیده و حداکثر عملکرد با مصرف ۱۶۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار به دست آمد. مصرف ۳۰ تن کود دامی در هکتار با اختلاف بسیار معنی دار با سایر تیمارها بالاترین عملکرد غده را در هکتار تولید نمود. همچنین این تیمار موجب افزایش عملکرد ماده خشک درصد پروتئین، درصد نشاسته گردید. کمپوست حاصل تغییر شکل یافتن کودهای حیوانی و بقایای آلی گیاهی مثل زباله‌های مواد گیاهی می‌باشد که طی فرآیندی توسط میکروارگانیسم‌ها یا به صورت مصنوعی با بهره گرفتن از هوا و گرما تولید می‌شود و با یک عمل آیروبیکی^[۵] باعث رسیدن اکسیژن به لایه سطحی خاک و تسهیل فرآیندهای بیوشیمیایی آن می‌گردد (Moon, 1997). بهترین نوع کمپوست، کمپوست بیولوژیک است که از مواد سالم و طبیعی مثل کودهای حیوانات اهلی به دست می‌آید ولی انواع کمپوست صنعتی که از زباله‌ها و مواد فاسد تهیه می‌شوند کیفیت کمتری دارند. امروز کمپوست‌ها به روش‌های مختلفی تهیه می‌گردند که کمپوست معمولی با بهره گرفتن از کود دامی، کمپوست کرم خاکی^[۶]، کمپوست بقایای گیاهی مثل کمپوست چای^[۷]، نیشکر، ملاس چغندر و کمپوست زباله از متداول‌ترین نوع آنهاست (NOSB, 2006). کمپوست می‌تواند به صورت جامد یا مایع (مثل کمپوست چای) تهیه شود.
سیب زمینی یک گیاه غده‌ای است که مقادیر زیادی کربوهیدرات و تا حدی سایر مواد غذایی را در خود ذخیره می کند. از این رو نیاز این گیاه به عناصر مختلف غذایی بالاست. میزان جذب پتاسیم آن ۵/۱ برابر نیتروژن و ۵-۴ برابر فسفر است. خاصیت ماندگاری در انبار نیز وابستگی زیادی به مصرف پتاسیم دارد (Lazlo, 2010). وجود نیتروژن برای رسیدن به موقع غده‌ها و افزایش ذخیره نشاسته و جذب آب لازم است (Baniuniene and Zekaite, 2008). ارزش مصرف کودهای آلی برای محصول سیب زمینی از سال‌ها قبل شناسایی شده است. کودهای آلی مزایای زیادی دارند که در کشت سیب زمینی تنظیم pH خاک توسط این مواد آلی برای افزایش عملکرد سیب زمینی اهمیت دارد. همچنین کنترل بیماری‌ها و پوسته پوسته شدن غده سیب زمینی با مصرف کود پرندگان کاهش معنی دار نشان داده است (Waterer, 2002). به علت وجود اثرات معنی‌دار متقابل بین کود و آب بر عملکرد سیب زمینی (Karnataka, 2005) استفاده از کودهای آلی با افزایش نفوذپذیری خاک نسبت به آب و آزادسازی مطلوب عناصر غذایی (Moore and Olsen, 2009) در کشت سیب زمینی اهمیت زیادی دارند. از آنجایی که مصرف نیتروژن زیادی باعث تاخیر در رسیدن و کاهش عملکرد سیب زمینی می‌گردد، لذا کودهای آلی با فراهم نمودن مقادیر مناسب نیتروژن گزینه مناسب‌تری هستند (Najm et al., 2010) و آلودگی محیط زیست و افزایش هزینه نیز ندارند (Sharifi et al., 2009).
فصل دوم
مروری بر منابع
۲-۱- مروری بر تحقیقات انجام شده در مورد تاثیر کودهای آلی در سیب زمینی و محصولات دیگر
۲-۲- تحقیقات مرتبط با تاثیر کودهای آلی و شیمیایی در ارقام سیب زمینی
بررسی منابع
مقدمه
کودهای آلی در گذشته، زمانی که هنوز فناوری کودهای شیمیایی وارد بازار نشده بود تنها منبع تغذیه‌ای بودند که به محیط کشت محصولات کشاورزی افزوده می‌شد. چند سالی است که به دلیل مشخص شدن آسیب‌های زیست محیطی و بهداشتی کودهای شیمیایی اهمیت تحقیق و به کارگیری کودهای آلی بیش از گذشته مطرح گردیده است. تولید کودهای آلی جدید مانند انواع کمپوست‌ها به تنوع و تکامل این نهاده‌ها افزوده است. در کنار این تنوع، تحقیقات علمی برای مطالعه میزان و نحوه تاثیر کودهای آلی جدید و سنتی بر کیفیت و عملکرد محصولات کشاورزی مختلف ضرورت دارد. در این فصل به مرور پژوهش‌های انجام شده در این زمینه اقدام خواهد شد.
۲-۱- مروری بر تحقیقات انجام شده در مورد تاثیر کودهای آلی در سیب زمینی و محصولات دیگر
به منظور بررسی تأثیر کودهای دامی، شیمیایی و انواع کمپوست بر صفات کمی خیار، گوجه‌فرنگی و سیب‏زمینی آزمایشی در شرایط گلخانه انجام گرفت. تیمارهای آزمایش شامل شاهد (عدم مصرف کود)، کود شیمیایی، کود دامی، کمپوست زباله شهری، کمپوست گرانوله و ورمی کمپوست بود. نتایج نشان داد که عملکرد هر سه گیاه به طور معنی‏داری تحت تأثیر مصرف انواع کود قرار گرفت. بیشترین تعداد میوه و بالاترین وزن تر بوته در خیار و گوجه فرنگی به ترتیب در تیمارهای کود شیمیایی، ورمی کمپوست و کود دامی مشاهده شد که با تیمار شاهد تفاوت معنی‌داری داشتند. مصرف کود شیمیایی و ورمی کمپوست باعث افزایش شدید عملکرد خیار و گوجه فرنگی شدند. بیشترین عملکرد سیب زمینی در تیمار مصرف انواع کمپوست و کود دامی مشاهده شد (نجفی و همکاران، ۱۳۸۹). اثر کودهای آلی مانند کمپوست چای بر رشد و عملکرد سیب زمینی نشان داد که درصد پروتئین خام و ماده خشک غده در بین تیمارها تفاوت معنی‌داری نشان داد. تیمار کمپوست چای افزایش معنی‌داری در عملکرد غده تازه نسبت به تیمار شاهد ایجاد نمود (El-Tantawy et al., 2009).
برای تعیین تاثیر کود نیتروژن روی عملکرد سیب‏زمینی و بررسی ارتباط مقدار مصرف نیتروژن با تجمع نیترات آزمایشی اجرا گردید. با افزایش مصرف نیتروژن زمان گل‌دهی و تشکیل غده به تأخیر افتاد. رقم و کود نیتروژن تاثیر بسیار معنی‌داری بر متوسط وزن غده و عملکرد غده در هکتار داشتند (یزدان‌دوست، ۱۳۸۲). در مقایسه تاثیر کودهای آلی و شیمیایی روی سیب زمینی محققان نشان دادند که مصرف ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار پتاسیم و ۵ تن کود دامی بیشترین عملکرد سیب زمینی را داشته است (Pervez et al., 2000). با هدف تعیین و مقایسه ویژگی­­­­­­­­­­­های مورفولوژیکی ریشه و جذب نیتروژن در ۸ رقم رایج و جدید سیب زمینی تحت کشت در ایران شامل آریندا، اگریا، پریمیر، دیامانت، کنکورد، مارفونا، مارودانا و نوتیا آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با ۳ تکرار توسط شریفی و همکاران (۱۳۸۴) انجام شد. نتایج بیانگر تفاوت معنی‏دار رقم‌ها از نظر تمام ویژگی‏های مورد بررسی به جز متوسط قطر ریشه بود. تفاوت زیاد بین رقم‌ها برای بیشتر صفات، حاکی از تنوع ژنتیکی بالا بین رقم‌ها بود. رقم‌های مارفونا و نوتیا به ترتیب دارای بالاترین و پایین‌ترین مقادیر ویژگی‌های مرفولوژیکی ریشه، تجمع ماده خشک و نیتروژن بودند.
نتایج آزمایشی نشان داد که مصرف پتاسیم به صورت خاک کاربرد باعث افزایش عملکرد غده تازه سیب زمینی به میزان ۴ تن در هکتار شد و درصد نیتروژن غده نیز افزایش نشان داد (El-Sirafy et al., 2008 a). آزمایش دیگری نشان داد که سطوح مختلف مصرف پتاسیم افزایش معنی‌داری در عملکرد غده تازه و درصد پروتئین آن داشت (El-Sirafy et al., 2008b).
محمدزاده (۱۳۸۶) بیان داشت که عوامل متعددی در حاصلخیزی خاک تأثیر دارند، ولی نقش مواد آلی بارزتر از بقیه به نظر می‏رسد. زیرا مواد آلی و ثبات آن تأثیر بسیار زیادی در بهبود خصوصیات بیولوژیکی، فیزیکی و شیمیایی خاک دارد و به عنوان منبعی از انرژی و عناصر غذایی برای اکوسیستم خاک مهم می‏باشند. بقایای مواد کربن‏دار نظیر کمپوست، کودهای بیولوژیکی، کودهای دامی و گونه‏های گیاهی به عنوان کودهای سبز در صورتی که به مقدار کافی مصرف شوند می‏توانند مقدار مواد آلی خاک را به طور قابل ملاحظه‏ای افزایش دهند که این افزایش در دراز مدت اثرات مفیدی بر خصوصیات خاک و افزایش حاصلخیزی آن بر جای خواهد گذاشت. کاربرد کودهای سبز باعث تمرکز عناصر غذایی در سطح خاک شده و قابلیت فراهمی آنها را برای محصول بعدی افزایش می‏دهد. افزودن ازت به خاک، ازدیاد فعالیت‏های زیستی و بالاخره نگهداری و قابل جذب نگه داشتن عناصر ضروری خاک از دیگر فواید استفاده از کودهای سبز می‏باشد. با توجه به جذب بسیار زیاد نیتروژن توسط سیب زمینی برای محصول عمده بازارپسند، و با توجه به اینکه عملکرد سیب زمینی هم از مقادیر کم و هم از مقادیر زیاد ازت خاک آسیب می‏بیند مدیریت ازت در خاک و نگهداری ازت قابل استفاده برای سیب زمینی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده که این مهم از اهداف استفاده از کودهای سبز می‏باشد. استفاده از کود سبز در کشت سیب زمینی باعث بهبود خصوصیات فیزیکی همچون درصد نفوذ آب، خاک ورزی، ظرفیت نگهداری آب و تهویه می‏شود. کمپوست و کود حیوانی نیز از دیگر منابع مواد آلی در خاک می‏باشند. کودهای حیوانی از جمله بهترین مواد آلی هستند که حاوی مقادیر زیادی عناصرN ، P ، K می‏باشند. گزارش شده که در یک دوره ۵ ساله استفاده از ۲۲ تن در هکتار کمپوست و ۴۵ تن در هکتار کود دامی باعث افزایش معنی‏دار ماده آلی خاک و بهبود شرایط کیفی خاک گردیده است؛ همچنین آزمایش ایرانی پور و نگارستان (۱۳۷۷) نشان داد که بازمانده‏های آلی و از جمله کود کمپوست می‏تواند در رفع کمبود عناصر آهن و روی مؤثر بوده و افزایش عملکرد محصولات زراعی را باعث شود. یزدانی (۱۳۷۹) نشان داد که مصرف ۳۰ تن در هکتار کود حیوانی عملکرد سیب زمینی را ۳۰ درصد افزایش داده است.
اثر مقادیر مختلف نیتروژن ۰، ۱۲۰، ۱۵۰ و۱۸۰ کیلوگرم نیتروژن خالص و ۱۰ تن کود مرغی خشک در هکتار روی رشد و عملکرد خیار پاییزه رقم سوپردامینوس مورد بررسی قرار گرفت. اثر تیمارها بر عملکرد کل، وزن محصول درجه یک، طول بوته، تعداد گره در بوته و وزن تر بوته‌ها در سطح آماری ۱ درصد معنی‏دار بود. حداکثر عملکرد در تیمار کود مرغی ‌‌به‏دست‌‌ آمد. در بین تیمارهای نیتروژن، تیمار ۱۸۰ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار با عملکرد بیشتر بعد از تیمار کود مرغی قرار گرفت. اثر تیمارهای کودی روی طول و قطر میوه و نیز روی درصد ماده خشک میوه در مراحل مختلف اندازه‌گیری متفاوت بود (هاشم آبادی و کاشی، ۱۳۸۳).
کودهای آلی به دلیل نقش مهمی که افزایش حاصلخیزی و بهبود ساختمان خاک، تولید مواد غذایی پاک و پایداری کشاورزی دارند نظر محققان دنیا را در همه محصولات کشاورزی جلب نموده‏اند. نصر اصفهانی و احمدی (۱۳۸۴) کودهای نپوسیده دامی، مرغی، کود سبز، کمپوست، کودهای شیمیایی NPK را به طور جداگانه و در تلفیق با کودهای آلی در کنترل نماتودهای ریشه گرهی خیار مورد ارزیابی قرار دادند. نتایج آنان نشان داد که تلفیق کود مرغی و شیمیایی از موثرترین تیمارها در کاهش تعداد تخم و نوزاد نماتود در خاک و ریشه بوده است.
آزمایشی توسط تالار پشتی و همکاران (۱۳۸۸) به منظور ارزیابی تاثیر کودهای آلی بر خصوصیات شیمیایی و فیزیکی خاک و عملکرد زیست توده گوجه فرنگی اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل عدم مصرف کود، کود مرغی، کود گاوی، ورمی کمپوست، کمپوست زباله و کود شیمیایی بود. اثر تیمارها بر ویژگی‏های شیمیایی خاک (درصد کربن، مواد آلی، نیتروژن کل، فسفر و پتاسیم قابل جذب، pH ، CEC وSP ) در سطح ۱ درصد معنی‏دار بود. تیمارها اثر معنی‏داری بر هدایت الکتریکی خاک نداشتند. همچنین وضعیت عناصر میکرو خاک تحت تاثیر تیمارها قرار گرفت و مصرف کود‏های آلی موجب افزایش غلظت این عناصر در خاک گردید. میزان ماده خشک ریشه و اندام‌های هوایی گوجه‏فرنگی در اثر مصرف کود‏های آلی و شیمیایی در مقایسه با تیمار بدون کود افزایش یافت؛ بالاترین میزان ماده خشک در تیمارهای مصرف ورمی کمپوست و کود شیمیایی بدست آمد. عملکرد اقتصادی نیز تحت تاثیر تیمارها قرار گرفت و بیشترین عملکرد اقتصادی در تیمار کود شیمیایی و ورمی کمپوست فراهم گردید.
کرمی و نیازی (۱۳۸۴) نیز اثرات مفید منابع مختلف مواد آلی را بر عملکرد ذرت گزارش نمودند. ارزیابی تأثیر دو نوع کمپوست بر خصوصیات خاک و عملکرد ذرت نشان داد که تیمار مصرف توام کمپوست و کود شیمیایی عملکرد بالاتری را نسبت به مصرف کود شیمیایی به تنهایی داشت (محمدیان و ملکوتی، ۱۳۸۲).
تأثیر کمپوست حاصل از زباله شهری بر کمیت و کیفیت پیاز قرمز آذرشهر و همچنین مقایسه آن با کود آلی و ورمی کمپوست توسط اسکویی و بایبوردی (۱۳۸۵) ارزیابی گردید. کود کمپوست حاصل از زباله شهری در مقادیر ۵ ، ۱۰ و ۱۵ تن در هکتار ، کود ورمی کمپوست در سه مقدار ۲ ، ۴ و ۶ تن در هکتار ، کود دامی از نوع گاوی در سه مقدار ۱۰ ، ۱۵ و ۲۰ تن در هکتار، و ترکیبی از ماسه و کودهای ازت، فسفر و پتاسیم به عنوان شاهد، تیمارهای مورد بررسی بودند. بیشترین عملکرد (۷۱ تن در هکتار) در اثر مصرف ورمی کمپوست ( به مقدار ۶ تن در هکتار) به دست آمد. بیشترین درصد پروتئین (۱/۴۹درصد) در اثر مصرف ۶ تن در هکتار ورمی کمپوست حاصل گردید.
آزمایشی برای تعیین تأثیر کودهای آلی بر روی رشد، عملکرد و کیفیت نعناع فلفلی انجام شد. از قلمه‏های ۳ سانتی‏متری برای کاشت استفاده شد. ۳ مقدار ۲۵۰۰، ۷۵۰۰ و ۱۷۵۰۰ کیلوگرم در هکتار از دو نوع کود آلی یکی سان‏شاین^[۸] و دیگری گیت‏وی^[۹] و یک تیمار شاهد ارزیابی گردید. یک و هفت ماه پس از کاشت صفات مربوط به عملکرد اندازه‏ گیری شدند. نتایج نشان داد مقدار ۷۵۰۰ کیلوگرم در هکتار کود آلی سان‏شاین سبب افزایش معنی‏دار رشد رویشی و عملکرد محصول تازه نسبت به تیمار شاهد و دیگر تیمارهای کود آلی شد (Osemwobo, 2012).
برخی محققان نشان دادند که مصرف ورمی کمپوست و دیگر کمپوست‏ها بهتر است در زمان رسیده شدن کودها برای جلوگیری از سمیت برخی فلزات سنگین مانند روی و مس در گیاهان دارویی مانند نعناع فلفلی الزامی است. آنها برای هر کیلوگرم کمپوست مقدار ۲۰۰۸ و ۳۲۱ میلی‏گرم به ترتیب از مس و روی را بی خطر گزارش نموده‏اند (Zheljazkov and Warman, 2004).
به‌منظور بررسی تأثیر عناصر ریزمغذی و تراکم بوته بر درصد و عملکرد اسانس نعناع فلفلی، آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد که فاکتورهای آن در عناصر ریزمغذی در دو سطح عدم محلول‌پاشی و محلول‌پاشی و تراکم بوته در چهار سطح ۲۰،۱۶،۱۲،۸ بوته در مترمربع بودند. نتایج حاصل از دو چین نشان داد که نعناع فلفلی در چین اول نسبت به چین دوم از رشد مناسب‌تری برخوردار بود. به‌طوری که این گیاه بیشترین عملکرد اسانس را در چین اول تولید نمود، اما میزان اسانس در برگ و بوته در چین اول نسبت به چین دوم کمتر بود. بیشترین درصد اسانس برگ در چین دوم و در اثر محلول‌پاشی با عناصر ریز مغذی به میزان ۹۶/۲ درصد حاصل شد. بیشترین عملکرد اسانس نیز در چین اول به میزان ۰۲/۲۰ لیتر در هکتار بدست آمد. نعناع فلفلی در تراکم ۲۰ بوته در مترمربع و در اثر محلول‌پاشی با عناصر ریزمغذی بیشترین عملکرد خشک و عملکرد اسانس را در واحد سطح تولید نمود (حیدری و همکاران، ۱۳۸۷).
پورهادی (۱۳۹۰) در یک پژوهش در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی‏، ۹ تیمار ‏کودی شامل نیتروکسین، سوپرنیتروپلاس و‎ ‎بیوسولفور، هر کدام به مقدار‎ ‎‏۴ و ۸ ‏کیلوگرم در هکتار،‎ ‎کود اوره به مقدار ۷۵ و ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار و تیمار شاهد (بدون‎ ‎مصرف‎ ‎کود) را مورد ارزیابی قرار داد. نتایج نشان داد که‎ ‎تمامی تیمارهای کودی (بیولوژیک و اوره) نسبت به تیمار شاهد در اکثر ‏صفات دارای افزایش معنی‏داری بودند و از میان کودهای بیولوژیک، دو کود نیتروکسین و ‏سوپرنیتروپلاس (۸ کیلوگرم در هکتار) بیشترین اثر افزاینده را هم سطح با مصرف کود اوره بر ‏اکثر صفات داشتند. بر اساس نتایج این آزمایش کودهای بیولوژیکی منجر به افزایش ‏عملکرد کمی و کیفی گیاه دارویی نعناع فلفلی گردیدند. با کاربرد کودهای زیستی ‏نیتروکسین و سوپرنیتروپلاس می‏توان مصرف کود شیمیایی نیتروژن از منبع اوره را کاهش داد ‏که گامی موثر در راستای نیل به کشاورزی پایدار و کاهش آلودگی‏های زیست محیطی خواهد بود.
برخی تحقیقات نشان داده است که کاربرد کودهای آلی موجب افزایش کمی و کیفی عملکرد نعناع فلفلی می‏شود (Kumar et al., 2011). ورمی کمپوست یکی از مفیدترین کودهای آلی است که از طریق تبدیل پسماندهای طبیعی توسط نوعی کرم خاکی تهیه می‏شود و دارای ارزش غذایی فراوانی برای گیاهان زراعی و دارویی می‏باشد (Lazcan oand Domínguez, ۲۰۱۱).
مهرآفرین و همکاران (۱۳۹۰) برای تعیین اثرات کودهای زیستی (نیتروژن و سولفور) و کود شیمیایی اوره بر عملکرد زراعی و دارویی نعناع فلفلی تحقیقی با ۹ تیمار کودی و ۳ تکرار در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی انجام دادند. تیمارها شامل شاهد (عدم مصرف کود)، سه نوع کود مختلف زیستی هر کدام به میزان ۴ و ۸ کیلوگرم در هکتار و کود شیمیایی اوره به میزان ۷۵ و ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار بودند. نتایج مشخص نمود که تیمارهای کودی بر ارتفاع گیاه، وزن تر و خشک ساقه در هکتار، وزن خشک برگ در هکتار و مقدار منتون اسانس در سطح آماری ۵ درصد و بر تعداد برگ در ساقه، وزن ‌تر و خشک برگ در ساقه، عملکرد اسانس در واحد سطح و مقدار منتول اسانس در سطح آماری ۱ درصد، اثر معنی‏‌داری داشتند. به طور کلی کمترین عملکرد کمی و کیفی نعناع فلفلی مربوط به تیمار شاهد بود و کودهای زیستی و شیمیایی سبب افزایش عملکرد در گیاه نعناع فلفلی از نظر تمامی صفات مورد مطالعه شدند. بیشترین عملکرد در تیمارهای کود زیستی نیتروکسین و اوره مشاهده شد و از سوی دیگر هم مقدار منتول و منتون اسانس در کود زیستی نیتروکسین ۸ کیلوگرم در هکتار به لحاظ آماری تفاوت معنی‏‌داری با کود اوره ۷۵ کیلوگرم در هکتار نداشت.
در دیگر گیاهان دارویی به جز نعناع، اثرات کودهای آلی مورد ارزیابی قرار گرفته و در بیشتر مواقع اثرات آن‏ها سودمند گزارش شده است. برای مثال، به منظور بررسی تاثیر کمپوست زباله شهری و ورمی کمپوست تولیدی بر گیاه اسفرزه تحقیقی با چهار نسبت کمپوست و ورمی کمپوست به خاک در شرایط گلخانه انجام شد. مناسب‏ترین مخلوط کمپوست زباله شهری با خاک جهت تهیه ورمی کمپوست در نسبت ۸۰-۲۰ مشاهده شد که در اکثر مولفه‏های اندازه گیری شده برتری خود را نسبت به سایر تیمارهای آزمایشی آشکار نمودند (آستارایی، ۱۳۸۵).

سیستم های مدیریت دانش به استفاده از فناوری نوین اطلاعات (مثل اینترنت، شبکه داخلی، شبکه خارجی، فیلترهای نرم افزاری، انبارهای داده) برای سازماندهی، ارتقاء و تسریع مدیریت دانش درون و برون سازمانی، اشاره دارند (علوی و لیدنر^[۷۱]، ۲۰۰۱).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سیستم های مدیریت دانش، در پی آن هستند که با فراهم آوردن امکان دسترسی گسترده به مهارت سرمایه انسانی سازمان، به آن در تطابق با شرایطی نظیر ریزش نیروها تغییرات سریع و کوچک شدن اندازه سازمان کمک کنند.
یک سیستم مدیریت دانش فعال، شش گام را در یک چرخه دنبال می‌کند (ریاحی، ۱۳۸۶). مطابق شکل دلیل چرخه مانند بودن سیستم، بهبود پویایی آن در طول زمان است در یک سیستم مدیریت دانش مناسب دانش هرگز تمام نمی‌شود زیرا با گذشت زمان محیط تغییر می‌کند ودانش برای اینکه این تغییرات را منعکس کند باید به روز شود چرخه سیستم مدیریت دانش به صورت زیر، عمل می‌کنند.
شکل ۲-۴- چرخه سیستم مدیریت (ریاحی، ۱۳۸۶)
۱- خلق دانش: دانش هنگامی‌که افراد، روش های نوین انجام کارها را دریافته با مهارت جدیدی کسب می‌نمایند خلق می‌شود گاهی اوقات دانش خارجی، وارد سازمان می‌شود.
۲- کسب دانش: دانش جدید باید ارزشمند تلقی شود و به صورتی معقول ارائه گردد.
۳- پالایش دانش: دانش جدید باید با شرایط تطبیق داده شود و بدین ترتیب کاربردی گردد اینجاست که بینش های انسان (قابلیت های ضمنی) باید در راستای حقایق عینی، به کار گرفته شوند.
۴- ذخیره دانش: سپس دانش مفید باید به شکلی منطقی در یک مخزن دانش، به گونه ای ذخیره شود که دیگران نیز در سازمان بتوانند به آن دسترسی داشته باشند.
۵- مدیریت دانش: دانش مانند یک کتابخانه، باید به روز نگه داشته شود. بررسی های لازم جهت تایید مرتبط بودن و صحیح بودن آن، باید دائما انجام شود.
۶- اشاعه دانش: دانش باید همیشه و همه جا در قالبی مناسب، برای هر کسی که در سازمان به آن نیاز دارد، قابل دسترس باشد (ریاحی، ۱۳۸۶).
جدول ۲-۱- انواع فرایندهای مدیریت دانش (شفیعی نیک آبادی، ۴:۱۳۹۱)

محقق
فرایندهای مدیریت دانش

(۱۹۹۱) هابر^[۷۲]

کسب، توزیع، تعبیر و تفسیر ایجاد حافظه سازمانی

(۱۹۹۲) دیکسون^[۷۳]

کسب، توزیع، تعبیر و تفسیر، معناسازی، ایجاد حافظه سازمانی، بازیابی

(۱۹۹۹) دسپرس^[۷۴]

نقشه برداری، کسب و تسخیر و خلق، بسته بندی، ذخیره کاربرد و اشتراک نوآوری و تکامل بهره برداری مجدد

(۱۹۹۷) برتزاقی^[۷۵]

چکیده سازی و تولید، تجسم، توزیع، کاربرد

(۱۹۹۷) آله^[۷۶]

گردآوری، شناسایی، ساخت، اشتراک، کاربرد، سازماندهی، وقف دهی

(۲۰۰۱) علوی^[۷۷]

خلق، ذخیره، انتقال، کاربرد

(۲۰۰۰) چو^[۷۸]

راه اندازی، تولید، مدلسازی، انبار، توزیع و انتقال، استفاده، نگاه به گذشته

(۲۰۰۰) مارتنسون^[۷۹]

جمع آوری اطلاعات، ذخیره سازی اطلاعات، دسترس پذیری اطلاعات، استفاده از اطلاعات

مؤلفه‌های دوم، سوم و چهارم الگوی فردی در این فیلم به چشم می‌خورد. مادر با اینکه مخالف برچسب‌زنی دیگران به دخترش و خطاب کردن او با عبارت شل هست ولی خود نیز معلولیت یلدا را کاملاً نپذیرفته و در رویاهایش او را بدون عصا تصور می‌کند و متعاقباً یلدا نیز با معلولیتش کنار نیامده است. با اینکه یلدا به تنهایی از پس کارهای شخصی و روزانه‌اش برمی‌آید و در امور خانه مشارکت می‌کند ولی مشارکت اجتماعی‌اش محدود به خرید از بقالی سر کوچه است و دلیل ضعف او در این امر کمبودهای روحی روانی و شخصیتی او نمایش داده می شود.
تنها مؤلفه الگوی اجتماعی که می‌توان در این فیلم به آن اشاره کرد مؤلفه اول است که البته به صورت قوی به آن پرداخته نشده است. یلدا خطاب به رضا می‌گوید که بریس پای او و صدای عصاها توجه دیگران را جلب کرده و نگاه‌های متعجب آنها را دوست ندارد به همین دلیل اکثر مواقع ترجیه می‌دهد که در خانه باشد. در جواب این حرف رضا به او می‌گوید که چرا مشکل به این کوچکی را (با اشاره به پای یلدا) بزرگ می‌کند و اگر بخواهد می‌تواند بدون عصا هم راه برود. در واقع به نظر نویسنده رضا با گفتن جمله آخر و تمرکز بر درمان یلدا به نگرش مبتنی بر الگوی فردی باز می‌گردد.
با وجود نشان دادن یلدا به عنوان فرد معلولی که از عهده امور خود برمی آید، از نظر نویسنده کلیشه افراد معلول به عنوان کسانی که به آنان ترحم می‌شود و رقت انگیز هستند با نمایش او به عنوان دختری که در مقابل جمع حول می‌شود و از اجتماع می‌گریزد، به چشم می‌خورد و در نگاه کلی به فیلم، شخصیت یلدا ترحم‌برانگیز است. یلدا به دلیل مشکلات شخصیتی و عدم حضور در اجتماع به نظر بیشتر بار است تا یار. کلاس گل چینی را ترک کرده چون توان این را نداشته است که برای شاگردان دیگر در مورد کار و تمرین کلاسی که انجام داده صحبت کند، تنها دلمشغولی او شستن و خشک کردن عروسک‌های شیشه‌ای‌اش است، هر از گاهی نیز تا سر کوچه رفته و خرید اندکی از بقالی انجام می‌دهد. در صحنه‌ای، مادر بعد از اطلاع یافتن از ترک کلاس گل چینی توسط یلدا، به او می‌گوید که معلوم نیست می‌خواهد چه کار کند، گوشه خانه غمبرک بزند و با عروسک‌های شیشه‌ای‌اش حرف بزند، دخترهای عذبی را دیده که یک عمر سربار خانواده بوده اند و زیر دست زن برادر! به نظر نویسنده کلیشه بار بودن و تحمیل او به جامعه نیز در این فیلم تقویت و بازنمایی می شود.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مادر در صحنه‌ای دیگر از رضا می‌خواهد که از عروسک‌های شیشه‌ای یلدا تعریف کرده و باب سخن با او را باز کند، سر میز شام نیز به دروغ، یلدا را به عنوان کسی که شام را پخته معرفی می کند، به نظر تماشاگر، یلدا هیچ موفقیت و ثمره‌ای در زندگی ندارد.
صحنه یا نمایی وجود ندارد که مسأله حقوق افراد معلول و لزوم توجه به آن بازنمایی شده و به آن پرداخته شود. روی هم رفته، الگوی اجتماعی معلولیت در این فیلم بسیار ضعیف است.
ارتباط یلدا با اطرافیان و جامعه بسیار ضعیف به نمایش درآمده و تشکیل زندگی مشترک توسط یلدا و رضا در پایان فیلم، امری است که در حاله ابهام بوده و به نظر، ساخته و پرداخته ذهن احسان است و مرز بین واقعیت و رویا قابل تشخیص نیست.
۵ـ۳ـ بررسی فیلم رقص در آب
جو، نویسنده‌ای است که در اثر سانحه مهره و نخاع او آسیب دیده و از این پس می‌بایست از صندلی چرخ دار استفاده کند. او می بایست ۶ ماه برای گذراندن مراحل بازتوانی و توانبخشی در بیمارستان باشد، مراقبت‌های لازم از او به عمل بیاید و مراحل لازم را سپری کند تا مهارت های لازم برای استفاده از صندلی چرخ‌دار و کسب استقلال فردی را آموزش ببیند. درواقع این بخش از بیمارستان برای افراد ضایعه نخاعی تدارک دیده شده و در اتاقی که جو را به آن منتقل می‌کنند پنج نفر دیگر به غیر از او وجود دارند که همه آنها به دلیل حادثه‌ای که برایشان پیش آمده دارای ضایعه نخاعی بوده و می‌بایست مراحل توانبخشی را همانند او سپری کنند. داستان فیلم فراز و نشیب‌هایی را نشان می‌دهد که هر فرد حادثه دیده‌ای که دارای معلولیت شده است ممکن است با آن مواجه شود.
به نظر نویسنده پژوهش، این فیلم نشانگر جهش الگوی معلولیت از پزشکی به اجتماعی است. تمام اطلاعات و آگاهی لازم را در مورد فردی که بر اثر حادثه دارای معلولیت شده است را در اختیار مخاطب می‌گذارد و به او نشان می‌دهد که اگر فرد معلول دوره‌های لازم را برای مواجهه با معلولیت و پذیرش آن سپری کند، آموزش ببیند و از سویی اقدامات لازم برای حضور دوباره او در اجتماع انجام گیرد به راحتی می تواند به جامعه برگردد. قادر به کنترل زندگیش خواهد بود و دیگر معلولیت او مترادف با بیماری و کسی که می بایست دائما بستری بوده و زندگی نباتی صرف داشته باشد نخواهد بود.
نگاه فیلم به معلولیت مبتنی بر واقعیت است و مواجهه هر فرد و اطرافیان او با مسأله معلولیت به یک نحو و سبک است. در اتاق مذکور فرد معلولی وجود دارد که بعد از سانحه‌ای که برایش اتفاق افتاده و زورگیری که از او در خیابان به عمل آمده، به گوشه‌ای پرتاب شده و بعد از شکستگی مهره کمر دارای ضایعه نخاعی است همسرش حاضر به ادامه زندگی با او نیست و تقاضای طلاق کرده است. از طرفی مرد دیگری وجود دارد که همسرش پیش از معلولیت او باردار بوده و حال که او دوره نقاهتش را سپری می کند کودکش را به دنیا آورده و در ساعت ملاقات برای اینکه پدر فرزندش را ببیند نوزاد را آورده و صمیمانه به آغوش پدر می‌دهد.
مرد دیگری وجود دارد که نازپرورده مادرش بوده و نگاه مادر نیز بعد از حادثه همچنان به او کودکانه است و تفاوتی در این امر حاصل نشده است.
جو نیز معشوقه‌ای دارد که مدام به دیدارش می‌آید و تفاوتی در علاقه آنان به یکدیگر بوجود نیامده است.
به مرور، جو، به کمک کاردرمان ها و فیزیوتراپیست‌ها، نشستن بر روی ویلچر و رکاب زدن را یاد می‌گیرد و در بیمارستان اقدامات لازم برای مشاوره با روانشناس و کلاس‌های آموزش روابط جنسی برای تمام بیماران صورت می‌گیرد.
زمان‌هایی پیش می‌آید که این افراد با یکدیگر می‌خندند، دوستانشان به ملاقات آنان می‌آیند و خوش گذرانی می‌کنند، گاهی باهم درگیری لفظی پیدا می‌کنند، به کمک هم می‌آیند، به هم حسادت می‌ورزند و رقابت می کنند، از نظر روحی دچار افسردگی می شوند، پذیرش معلولیت و واقعیت برایشان غیر قابل تحمل می شود و شکایت می کنند، با یکدیگر رفاقت می کنند، سنگ صبور هم می شوند و به دفاع از حقوق هم بر می‌آیند و تمام این موارد نشانگر این مسأله است که افراد معلول هم همانند دیگر افراد به رنگ خاکستری هستند.
نه می‌بایست از آنان فرشته معصومی ساخت به دور از هرگونه خطا و اشتباه و نه می بایست آنان را افراد شرور و جنایتکاری نشان داد که معلولیت آنان عذابی باشد از جانب پروردگار به نشانه عقوبت گناهانشان.
تنها کلیشه‌ای که در این فیلم و در برخی صحنه‌ها نمایش داده می‌شود ناسازگاری یکی از افراد معلول اتاق و همچنین تلخی و دشمنی است که به خود می‌ورزد و چندین بار به خوردن مشروبات الکلی پناه می‌برد. به نظر نویسنده، این مورد نیز جلوه‌ای از واقعیت است ولی تا زمانی که الگوهای منفی در مورد نگرش به معلولیت از بین نرفته است لازم به نظر می رسد که برای زدودن چنین نگرش هایی از بازنمایی مثبت استفاده شود. شاید زمانی فرا برسد که بتوان در کنار بازنمایی مبتنی بر واقعیت چنین تصاویری نیز نمایش داده شود.
شش مورد از مؤلفه‌های الگوی اجتماعی در این فیلم وجود دارد و مصادیق برای مؤلفه‌های پنجم و هفتم بیش از دیگر مؤلفه‌ها به چشم می‌خورد. از نظر محقق، مصداقی برای مؤلفه‌های الگوی فردی در فیلم وجود ندارد. از آنجا که داستان فیلم در محیط بیمارستان اتفاق می‌افتد، نمی توان مراقبت و بستری بودن این افراد را دال بر وجود مؤلفه هفتم الگوی فردی دانست، چراکه این دوره محدود به ۶ ماه است و این افراد به دلیل وجود جراحت در بدن تا پایان و اتمام این دوره واقعا بیمار محسوب می شوند. لذا در آخر فیلم شاهد صحنه‌ای هستیم که جو و بلاس دوره نقاهتشان سپری شده و مرخص می شوند. به نظر می‌رسد که معلولیت خود را پذیرفته‌اند و هریک به سوی زندگی خود می‌روند.
پرداختن به مسائل حقوقی افراد معلول و حذف موانع حضور اجتماعی آنان نیز به نمایش در می‌آید. صحنه‌ای که در رابطه با مانع پله و تلاش جو برای رفع آن است، صحبت آنا و جو در مورد آپارتمان مناسب‌سازی شده و تلاش آنا برای یافتن چنین آپارتمانی، استفاده جو و بلاس از ماشین مناسب‌سازی بیمارستان و رانندگی جو توسط این ماشین، مؤید چنین دیدگاه و نگاهی در فیلم است.
۵ـ ۴ـ بررسی فیلم موسیقی درون
داستان این فیلم بر اساس واقعیت است. ریچارد پسربچه‌ای است که در سن کوکی پدر و مادرش از یکدیگر جدا می‌شوند و او با مادرش زندگی می‌کند. مادر افسردگی شدیدی دارد و پدر ریچارد هم در همان دوران کودکی او می‌میرد. ریچارد استعداد عجیبی در سخنوری دارد و در مسابقات سخنرانی غالباً پیروز میدان است. در دوران جوانی هزینه رفتن به دانشگاه را ندارد. به ویتنام رفته و در جنگ شرکت می‌کند تا بلکه بتواند از این راه هزینه های تحصیل خود را به صورت دولتی تأمین کند.
در جنگ به علت انفجار خمپاره شنوایی خود را تا حد زیادی از دست می‌دهد و مدام در گوشش صدای وزوزی می‌شنود که آزارش می‌دهد و در واقع از این پس ریچارد یک معلول جنگی به حساب می‌آید.
نخستین مانع اجتماعی و مواجهه ریچارد با این مسأله در دقیقه ۲۰ فیلم نمایش داده می شود. مسئول دولتی به او می‌گوید که به علت ناشنوا بودن نمی‌تواند او را با هزینه دولت در دانشگاه بپذیرد و این حرف را درحالی میزند که سرش به سمت پایین بوده و درحال انجام کارهای اداری اش است. ریچارد از او تقاضا می‌کند که موقع صحبت کردن به صورتش نگاه کند تا بتواند از این طریق لبخوانی کرده و متوجه صحبت‌های او شود. مسئول با حالت استهزا به او می‌گوید که نمی‌تواند با کمک دولت برای تحصیل او موافقت کند چون او ناشنوا و گیج است، در برگه اطلاعات او نوشته شده که فقط می‌تواند حروف صدا دار را بشنود اگر می خواهد ادامه تحصیل دهد دو راه دارد یا لب‌خوانی یاد بگیرد و یا به هاوایی برود و سپس می خندد.
ریچارد، مصمم و با قدرت به مسئول پاسخ می‌دهد که او از ترس اینکه ریچارد کار او را تصاحب کند این حرف را می‌زند هلن کلر نیز ناشنوا و نابینا بود و کار هم می‌کرد، او به دانشگاه خواهد رفت صاحب شغل خواهد شد و کار لعنتی او را خواهد گرفت.
ریچارد لب‌خوانی آموخته و به دانشگاه می‌ رود، در آنجا با آرت دوست می شود. آرت از صندلی چرخ دار استفاده می کند و دارای معلولیت فلج مغزی (CP)^[67] است. آرت به دلیل معلولیتش به سختی صحبت می‌کند ولی شخصیت او بسیار شوخ و با نشاط است. بار نخست که با ریچارد دست می‌دهد به شوخی به ریجارد می‌گوید که دست هایش را بشورد چون ممکن است معلولیتش به او سرایت کند.
از این پس شاهد موفقیت‌های پی در پی ریچارد، مواجهه او و آرت با موانع اجتماعی و نگرش‌های توأم با تعجب و نادرست جامعه هستیم. یکی از این مسائل زمانی اتفاق می‌افتد که ریچارد و آرت باهم به کافه‌ای می‌روند. بعد از اینکه ریچارد به سختی ویلچر آرت را از پله‌ها به بالا منتقل می‌کند و وارد رستوران می‌شوند. پیشخدمت از پذیرفتن آنان امتناع می‌ورزد و از آنان پذیرایی نمی‌کند چراکه معتقد است وضعیت ظاهری آرت حال مشتریان دیگر را به هم می‌زند و در نهایت به پلیس اطلاع می‌دهد و آنان را بازداشت می‌کنند. ریچارد که در این زمان به استخدام یک شرکت بیمه معتبر درآمده، کارش را رها می‌کند و شروع به مبارزه برای استخدام افراد معلول و تلاش در این راه می‌کند.
روزی از دفتر فرماندار تماس می‌گیرند و او را دعوت به نوشتن برنامه و راهکار استخدام افراد معلول برای کارفرماها می‌کنند. ریچارد یک سال تمام برای نوشتن این کتاب زحمت می‌کشد و بعد از اتمام از آرت می‌خواهد که آن را خوانده و نظرش را در مورد کتاب بگوید. آرت می‌گوید چیزی که ریچارد خلق کرده به دیگران کمک می‌کند که معلولیت را به طور صحیح ببینند. کتاب ریچارد چاپ می‌شود و او تبدیل به سخنگوی اصلی دولت آمریکا در خصوص معلولیت شده و در این زمینه به همه سازمان‌ها آموزش داده و در همایش‌های بزرگ سخنرانی می کند.
ریچارد در سال ۱۹۹۲ در حال سخنرانی بین افراد معلول است و به این امر اشاره می‌کند که دو سال پیش قانون معلولیت آمریکا تصویب شده و از هفته گذشته به اجرا درآمده است افراد زیادی باور دارند که تلاش‌های او در این امر موثر بوده ولی ریچارد به مدعوین تبریک می‌گوید و این امر را دستاورد تمامی آنان می‌داند و عنوان می‌کند که فقط موسیقی درونش را یافته است و این به معنای سوپر قهرمان بودن او نیست.به غیر از این مورد ،شاهد زدوده شدن کلیشه قهرمان پروری در صحنه ای از این فیلم نیز هستیم که به دلیل عدم توجه ریچارد به رابطه با نامزدش به دلیل اشتغال و فعالیت زیاد ؛این رابطه به بن بست عاطفی کشیده می شود و وی در این امر موفقیتی کسب نمی کند.
در این فیلم هیچ کدام از کلیشه‌های موجود در حوزه معلولیت به چشم نمی‌خورد و شخصیت آرت با معلولیت شدیدی که دارد به نحوی به نمایش درآمده که دائما در حال شوخی کردن با اطرافیان است. موسیقی های به کار رفته در فیلم پرهیجان و نشاط‌آور است و حتی زمینه حزن و اندوه که برانگیزاننده حس ترحم باشد نیز در آن به چشم نمی‌خورد.
هیچ کدام از مؤلفه‌های الگوی فردی در این فیلم وجود ندارد. از میان مؤلفه‌های الگوی اجتماعی مصادیق تمام مؤلفه‌ها در فیلم یافت شده و وجود دارد. بیش از همه شاهد مصادیق برای مؤلفه اول و هفتم الگوی اجتماعی هستیم. یعنی وجود موانع اجتماعی برای افراد معلول و لزوم برچیده شدن، حذف موانع (اعم از فیزیکی و نگرشی) احترام به حقوق این افراد و ایجاد فرصت‌های برابر برای حضور و مشارکت آنان.
صحنه پایانی فیلم یعنی زمانی که دو دوست (ریچارد و آرت) یکدیگر را مقابل در ورودی کافه ملاقات می کنند، بیست سال از دوستی آنان سپری شده است. آرت بر روی ویلچر الکترونیکی خود نشسته و با استقلال فردی کامل ،بدون نیاز به کمک ریچارد از مسیر سطح شیب داری که روبرو و آنسوی پله‌ها به همین منظور ساخته شده است به سمت ورودی کافه حرکت می‌کند ریچارد نیز از پله‌ها بالا رفته و هر دو وارد کافه می‌شوند. خانم سیاه‌پوستی که پیشخدمت رستوران است برخورد شایسته‌ای با آرت دارد که کاملاً به دور از ترحم والبته صمیمانه و دوستانه است. این همان کافه‌ای است که در ابتدای فیلم نیز شاهدش بودیم. البته این بار مناسب‌سازی شده، رفتارها و نگرش ها نیز اصلاح شده است و حقوق انسانی افراد معلول، کرامت و عزت نفس آنان پاس داشته می‌شود.
۵ـ ۵ـ بحث و مقایسه فیلم‌ها
در رابطه با فیلم‌های ایرانی که در تحقیق حاضر مورد تحلیل قرار گرفتند می‌بایست اذعان کرد که فیلم «میم مثل مادر» باوجود نمایش دادن کلیشه در مورد معلولیت سعی در هدایت اذهان به سمت الگوی اجتماعی معلولیت دارد. نوع نگاه فیلم بر آن است تا به مخاطب نشان دهد کلیشه های نمایش داده شده درست و صحیح نمی‌باشد. ابتدا، فیلم، با بازنمایی منفی از معلولیت و سپس با بازنمایی مثبت و نشان دادن توانمندی‌های شخصیت دارای معلولیت به صورت عملی تماشاگر را با خود همراه می‌کند تا در انتهای فیلم، خود، پی به پیام مثبت آن ببرد و نادرست بودن این کلیشه‌ها برایش اثبات گردد. انعکاس فیلم از معلولیت بر مبنای الگوی فردی بسیار کم است و این مورد نیز فقط به منظور نشان دادن نادرست بودن چنین نگرشی به نمایش درآمده است. معلولیت در این فیلم هم به صورت امری که امکان احتمال آن برای همه برابر است و هم به صورت مادرزادی نمایش داده شده است.
فیلم اینجا بدون من نیز حاوی کلیشه در رابطه با معلولیت است با این تفاوت که در انتهای آن تماشاگر پیامی که حامل اصلاح این کلیشه‌ها و غیرواقعی بودن آنها باشد دریافت نمی‌کند. فیلم بیشتر مبتنی بر الگوی فردی ساخته شده است و معلولیت به صورت مشکلی نمایش داده شده است که از بدو تولد در فرد وجود دارد. با وجود اینکه نویسنده تحقیق حاضر، جزو مشاوران حوزه معلولیت این فیلم بود و تأکید بر بازنمایی مبتنی بر واقعیت و نشان دادن موانع اجتماعی حضور و مشارکت افراد معلول داشت متأسفانه، در ساخت فیلم، اقدام مفید و قابل محسوسی در این راستا به عمل نیامده است. بازنمایی معلولیت در این فیلم مبتنی بر واقعیت نیست بویژه صحنه ای که در آن یلدا بدون عصا راه می‌رود و بهبودی نسبتا زیادی یافته امری است که احتمال وقوع آن از نظر پزشکی بسیار ضعیف بوده و بیشتر مبین فرار و گریز از معلولیت به عنوان یک نقص است. این صحنه القاگر این مسأله است که ارزشها، امتیازها و زیبایی‌ها را می‌بایست صرفاً در بدن افراد غیرمعلول یافت.
فیلم خارجی رقص در آب، به یک کلیشه در بازنمایی افراد دارای معلولیت اشاره دارد که آن هم فقط در مورد یکی از شخصیت‌های دارای معلولیت فیلم نمایش داده شده است و شخصیت های معلول به خصوص شخصیت اصلی حامل پیام مبتنی بر کلیشه نیست. این فیلم بر مبنای الگوی اجتماعی معلولیت ساخته و پرداخته شده است . تاکید فیلم بر گذار از الگوی فردی است بدون آنکه مصداقی مبتنی بر آن به نمایش گذارد.
فیلم خارجی موسیقی درون تنها فیلم مورد تحلیل این پژوهش است که کلیشه سازی در آن انجام نگرفته است و انطباق کامل با الگوی اجتماعی معلولیت د ارد. مصادیق بسیار زیادی در رابطه با مؤلفه‌های این الگو می‌توان در فیلم مشاهده کرد و بازنمایی افراد معلول به صورت مثبت است. به نظر نویسنده، از آنجا که داستان فیلم بر اساس واقعیت است، تصاویری مبتنی بر تلاش افراد معلول در راستای احقاق حقوقشان به تصویر در آمده و انعکاس غیرواقعی از معلولیت در آن صورت نگرفته است می‌تواند به عنوان نمونه موفق فیلمسازی در حوزه معلولیت معرفی و ارزیابی شود.
متأسفانه، در هیچ کدام از فیلم‌های مورد تحلیل این تحقیق از هنرپیشه دارای معلولیت استفاده نشده است و تمامی هنرپیشگان در نقش فرد دارای معلولیت حاضر شده اند. عدم حضور هنرپیشه معلول در فیلم‌های سینمایی مسأله‌ای است که همچنان در پروژه‌های فیلم سازی به قوت خود باقی است و اقدام مؤثری در راستای رفع آن صورت نگرفته است.
۵ـ ۶ـ نتیجه‌گیری
رسانه‌ها تأثیر عمیقی بر درک عمومی مردم از موضاعات مختلف دارند. اگر موضوعی در رسانه‌ها بویژه تلویزیون مطرح نشود اکثر مردم گمان می‌کنند که وجود ندارد. معلولیت و مسائل موجود در آن نیز از این قاعده مستثنی نیست. ارائه آموزش‌های صحیح، احترام به تفاوت موجود در افراد معلول و نمایش تجربه‌های متفاوت در کنار توانمندی‌های آنان، اذعان به این واقعیت است که معلولیت بخشی از زندگی روزمره بوده و برای رسانه‌هایی که مایلند این مسأله را انعکاس دهند لازم است که برچسب های توهین آمیز معلولیت را زدوده و آن را به صورت مسأله‌ای عادی به نمایش گذارند.
اما، به نظر نویسنده، الگوهای قدیمی و منفی بازنمایی معلولیت و نگرش های نادرست پیشین آنچنان قوی در اذهان رسوخ پیدا کرده و صلب و سخت جای گرفته‌اند که می‌بایست ابتدا برای زدودنشان بازنمایی مثبت از معلولیت ارائه شود. تأثیر این کار زمانی دوچندان می‌شود که فیلم‌ساز سبک و رویه‌ای به کار گیرد که در آن نگاهش رو به جلو باشد و به نگرش‌های معیوب گذشته بازنگردد ،حتی، به منظور متذکر شدن اشتباه و نادرستی آنها. شاید بتوان از این طریق اثر و ردپاهای منفی پیشین را پالود بدون آنکه بیدار و یادآوریشان کرد. چنین اقدامی در فیلم‌های خارجی مورد بررسی محقق صورت گرفته است ولی به نظر بازنمایی عادی معلولیت گام بعدی است که راه درازی تا محقق شدن کامل آن در رسانه‌ها باقی است.
به زعم نویسنده، بعد از اینکه برچسب ها و کلیشه‌ها جای خود را به پیام‌ها و نمادهای مثبت دادند فضا و امکان آن وجود خواهد داشت که معلولیت در زندگی عادی جوامع، ساری و جاری باشد و نوبت به بازنمایی عادی خواهد رسید. در واقع همان روندی که در رابطه با انعکاس و تصویر سازی از سیاه پوستان در رسانه‌ها بویژه تلویزیون و آثارسینمایی طی شد.
زمانی بازنمایی سیاه‌پوستان به صورت منفی بود. سپس انعکاس مبارزات و تلاش‌های جامعه سیاه‌پوستان برای احقاق حقشان محور اصلی فیلم‌ها شد و امروزه افراد سیاه‌پوست و حضورشان در فیلم‌ها واقعیتی است عادی و پذیرفته شده.
تصویرسازی و بازنمایی از معلولیت نیز زمانی عادی قلمداد می شود که حضور این افراد در رسانه ها به صورت غیرمستقیم ولی دائمی باشد. یکی از اعضاء خانواده باشند نه لزوماً دارای نقش اول فیلم، مراودات آنان در کنار دیگر بازیگران به تصویر در آید، صاحب شغل یا در حین تحصیل نمایش داده شوند، مسائل، درگیری‌های روزانه و غم‌ها و شادی‌های آنان نیز همچون افراد غیرمعلول طبیعی و عادی قلمداد شده و منعکس شود.
به نظر نویسنده، اقدام به چنین تصویرسازی در برخی از سریال‌های آمریکایی مانند لاست^[۶۸] و شکست بد^[۶۹] به عمل آمده ولی هنوز فراگیر و گسترده نشده است.
امید است یافته‌های این تحقیق گام مؤثر و کوچکی در راستای یافتن الگوی صحیح بازنمایی معلولیت در رسانه‌های تصویری کشورمان ایران و ایجاد نگرش مبتنی بر واقعیت نسبت به افراد معلول باشد.
۵ـ ۷ـ پیشنهادهای تحقیق

• • فیلم خارجی موسیقی درون می‌تواند به عنوان یک الگوی موفق به برنامه‌سازان و کارگردان‌ها معرفی شود.

• • فیلم ایرانی اینجا بدون من می‌تواند به عنوان فیلم آموزشی به کار رود که نقاط منفی موجود در آن شناسایی و از چنین بازنمایی‌هایی در فیلم‌های ایرانی دیگر پرهیز شود.

• • برپایی جشنواره جنبی معلولیت در کنار جشنواره فیلم فجر، انتخاب و اهدای جوایز برای فیلم‌هایی که به صورت غیرمستقیم و حتی پیام بین متن به مسائل حوزه معلولیت پرداخته‌اند می‌تواند در عادی سازی و بازنمایی عادی معلولیت تأثیرگذار باشد.

• • حضور مشاور دارای معلولیت در فرایند ساخت فیلم‌های مرتبط کاملاً ضروری است وتاثیرگذاری این مشاوره‌ها منوط به توجه و به بهره‌گیری از نقطه نظرات این افراد در بازنمایی مثبت از معلولیت است.

۵ـ ۸ـ محدودیت‌های تحقیق
۱ـ متأسفانه منابع فارسی که بتوان در پیشبرد بحث حاضر از آن استفاده کرد وجود نداشت و اکثر منابع محقق مقالات و کتاب های خارجی بود که می‌بایست تهیه می‌شد. این مسأله حاکی از ضعف علمی کشورمان در رابطه با مطالعات معلولیت بویژه رسانه و معلولیت است.
۲ـ منبع مشخصی که بتوان فیلم‌ها را با عناوین و موضوعات مختلف رصد کرده و یافت، بویژه در حوزه معلولیت وجود ندارد.
۳ـ در این تحقیق صرفاً چهار فیلم بلند سینمایی از میان فیلم‌های مرتبط در محدوده زمانی بیست سال که در دسترس بود مورد تحلیل قرار گرفت. در مقایسه با فیلم‌های کوتاه تولید شده در جشنواره‌ها، فیلم‌های ویدئویی خانگی و تلویزیونی جامعه کوچکی است که نمی‌توان نتایج آن را تعمیم داد.
۴ـ به نظر محقق اولویت نخست در ساخت فیلم‌های بلند سینمایی سود کمپانی و سرمایه‌گذار فیلم است و آموزش، پیام‌رسانی و تغییر نگرش اهداف بعدی و فرعی در ساخت چنین فیلم‌هایی محسوب می‌شوند. از آنجا که این تحقیق شامل فیلم‌های مستند نبود چه بسا چنین فیلم‌هایی به بازنمایی مبتنی بر واقعیت از معلولیت نزدیک‌تر باشند.
۵ـ این تحقیق گروه معلولیت‌های جسمی و حسی را مورد نظر گرفته بود و گروه‌های دیگر معلولیتی را شامل نمی‌شد. در ضمن در فیلم‌های مورد بررسی این تحقیق افراد معلول نقش اصلی فیلم را برعهده داشتند. شاید در فیلم‌‌هایی با موضوعات و نقش های فرعی در رابطه با معلولیت پیام‌های متفاوتی نسبت به این پژوهش ارائه شود.